áñôøå äðåãò òì äçéøåú (1859) ÷áò ääåâä äìéáøìé äâãåì, â'åï ñèéåàøè îéì, ùúí åðùìí òéãï "äîåñø äðåöøé". äàúé÷ä ùî÷åøä áëúáé ä÷åãù, æå ùàðå îëðéí àåúä äéåí äîñåøú äéåãéàå-ðåöøéú, ìà úåëì òåã ìùîù éñåã ìúåøú çéøåú îåãøðéú. ùäøé äáøéú äçãùä, èòï îéì, àéï áä ëìì ùéèú îåñø ùìîä, åàó àéï äéà îúééîøú ìëê. åáàùø ìáøéú äéùðä, ëàï éù åéù ãå÷èøéðä àúéú, åàôéìå ãå÷èøéðä àúéú îåøëáú. àê ãà ò÷à, ùúåøú äîåñø äúð"ëéú äéà "áîåáðéí øáéí áøáøéú, åîéåòãú ø÷ ìòí áøáøé".1
áãáøéí àìä ùì îéì, áàîöò äîàä äúùò-òùøä, ðñúí äâåìì òì ùìåù îàåú ùðéí ùì äÆáøàéæí ôåìéèé, ùìåù îàåú ùðéí ùáîäìëï ðéñå äåâéí ôåìéèééí ìîöåú îï äî÷øà äòáøé, åìòúéí âí îï äúìîåã, äñôøåú äøáðéú åòåã ëîä î"ñôøéäí ùì äéäåãéí", øòéåðåú åãâîéí, åàôéìå ùéèåú ôåìéèéåú ùìîåú, ùðéúï äéä ìäáéðí, ììîåã îäí åàôéìå ìîîù àåúí áøàùéú éîé àéøåôä äîåãøðéú.
îòúä, àåîø îéì, äàãí äîòøáé äîåãøðé òåîã ìáãå îåì ùàìú äöã÷ åñåâééú äçéøåú, îöåéã áúáåðúå åáîöôåðå áìáã. ëúáé ä÷ãîåðéí, åáëììí ëúáé ä÷åãù, àéðí òåã î÷åø äùøàä åëìé òáåãä áéãéå ùì äôéìåñåó äôåìéèé. äúð"ê, ìãéãí ùì îéì åøáéí îáðé-ãåøå, î÷åîå áëðñééä åáñîéðøéí ìôéìåìåâéä îùååä, ìà òåã òì ùåìçðå ùì ääåâä äîãéðé.
éåøùéå ùì îéì, ääåâéí äìéáøìééí äâãåìéí ùì äòú äçãùä, ìøáåú éùòéäå áøìéï åâ'åï øåìñ, øàå áëì òéøåá ùì úéàåìåâéä åôåìéèé÷ä ùøéã àøëàé åàó îñåëï. äìéáøìéæí äîéðéîìéñèé åä"øæä", äìéáøìéæí äîåùúú òì æëåéåú äàãí, çåôù äîçùáä åäáéèåé åò÷øåï äùå÷ äçåôùé, ìà ðæ÷÷ òåã ìëúáé ÷åãù àå ìîåãìéí äéñèåøééí ÷ãåîéí, äâí ùäîùéê ìäúééçñ áëáåã âãåì ìôåìéñ äéååðéú åìøôåáìé÷ä äøåîéú ëú÷ãéîéí îëåððéí.2 áùå÷ äøòéåðåú äîùåëìì ùä÷éí â'åï ñèéåàøè îéì ìîòï äãîå÷øèéä äìéáøìéú ðãç÷ äãåëï äòáøé ä÷ãåí ì÷øï æååéú.3
ñéôåøå ùì ääáøàéæí äôåìéèé éòîåã áìá îàîø æä, ùáå àá÷ù ìúàø á÷öøä àú àçú äôøùéåú äîøú÷åú áúåìãåú äîçùáä äîãéðéú, àú ñéôåø äôåìéèéæöéä äâãåìä ùì äúð"ê áîàä äùáò-òùøä. àáì ôøùééä æå ìà úéãåï ëàï ëàð÷ãåèä äéñèåøéú îøú÷ú âøéãà. àó àéï áëååðúé ìäöéâ ìøàååä òéãï ùì ôéìåùîéåú àéøåôéú ùòáø îï äòåìí. ìà áàúé ìøéá àú øéáí ùì äî÷åøåú äéäåãééí ø÷ áàùø äí éäåãééí, åø÷ îùåí ùò÷áåúéäí ðîçå - ùìà áöã÷ - îúåê ñôøåú òéåðéú òðôä äîúòãú àú îëìåì äëøåîåæåîéí äàéðèì÷èåàìééí ùì úøáåú äîòøá.
àðé îá÷ùú ìééöâ ëàï àñëåìä áú-æîððå ùì äéñèåøéåðéí ùì äîçùáä äôåìéèéú äîöéòéí ìèååú çåèéí áòìé îùîòåú åèòí ìæîððå ùìðå îúåê äðëñéí ùîñåøú äîòøá ëåìä îòîéãä ìøùåúðå. äéñèåøéåðéí àìä, åáòé÷ø àñëåìú ÷ééîáøéãâ' ùçåììä áùìåùú äòùåøéí äàçøåðéí ùéðåé òîå÷ áç÷ø ääéñèåøéä ùì äîçùáä äôåìéèéú, îöéòéí ìàçøåðä ùéîåù à÷èåàìé - àí ëé æäéø åîñåéâ - áàåöø äøòéåðåú ùì îñåøú äîçùáä äîãéðéú. "éù áååãàé îéùåø òîå÷ éåúø", ëúá ìàçøåðä ÷ååðèéï ñ÷éðø, îé ùðçùá ìáåìè ùáçå÷øé äîçùáä äôåìéèéú ùì øàùéú éîé àéøåôä äîåãøðéú áãåø äàçøåï, "ùáå äòøëéí ùìðå áäååä åääðçåú äæøåú-ëáéëåì ùì àáåú àáåúéðå òåìéí, áîéãä îñåéîú, á÷ðä àçã... ãé áëê ù[ääéñèåøéåðéí ùì äøòéåðåú] éçùôå àú äòåùø äîåæðç-úëåôåú ùì îåøùúðå äàéðèì÷èåàìéú åéöéâåäå ìàåø äùîù".4 ñ÷éðø çåùá ëàï òì ãøëéí çãùåú ì÷øåà áî÷éàååìé, äåáñ, ìå÷, åâí áî÷åøåúéäí äøåîééí åäøðñðñééí. ääéñèåøéä äðëúáú áøåç æå äéà "äéñèåøéä ùì ä÷ùøéí",5 äçåùôú áôøåèøåè àú øùú ää÷ùøéí äøòéåðééí ùì ëì äåâä åäåâä åîî÷îú àåúå, åàú îãó äñôøéí ùìå, òîå÷ áúåê ú÷åôúå-ùìå åìðåëç ùìì î÷åøåúéå. àáì ãåå÷à áùì ëåçå äøá ùì ç÷ø ä"ä÷ùø" òåìä ìòúéí áàåá äòåöîä, ä÷åäøðèéåú åäøìååðèéåú äòîå÷ä ùì øòéåðåú ôåìéèééí îãåøåú òáøå. ëùîáéèéí î÷øåá òì ùåìçï òáåãúå ùì ôéìåñåó, òì ëï-äëúéáä ùìå åìúåê ðáëé ñôøééúå, éù ùäåà îúçéì ìãáø á÷åì öìåì àì ú÷åôúðå ùìðå. åäãáøéí àîåøéí áòé÷ø áäåâé äîàä äùáò-òùøä. "øáéí îï äòéîåúéí ùàôééðå àú äôåìéèé÷ä ùìä", ëúá ìàçøåðä äéñèåøéåï àçø àéù àñëåìú ÷ééîáøéãâ', øéö'øã èà÷, "÷ééîéí áãøê æå àå àçøú âí áîôðä äîàä äòùøéí. åëëì ùîùúáçú äáðúðå ääéñèåøéú ìâáé äòéîåúéí ääí, ëê äí äåìëéí åðãîéí ìàìä äîåãøðééí".6
áä÷ùø æä, éù éåúø îòååì äéñèåøé âøéãà áäùëçúí ùì äî÷åøåú äéäåãééí ùäùôéòå äùôòä òîå÷ä òì äîçùáä äôåìéèéú äàéøåôéú áú÷åôä äîåãøðéú äîå÷ãîú. ìà ø÷ úé÷åï äæéëøåï, ëé àí âí úåòìú úøáåúéú åôåìéèéú òùåéä ìöîåç îùçæåø äøòéåðåú áðé-ä÷ééîà ùäðéá äîôâù äìîãðé áéï äåâéí àéøåôéí îäôëðééí ìî÷åøåúéäí äòáøééí åäéäåãééí, îôâù øá-òåöîä ùäúøçù îîù ìéã òøéñåúéäï ùì úôéùåú äçéøåú äîåãøðéåú àùø ðåìãå áîàä äùáò-òùøä. ìùí ùçæåø æä éù ìãåï áäáøàéñèéí äôåìéèééí äîøëæééí ùì äîàä ääéà, åáäí äåáñ, ñìãï, äøéðâèåï åìå÷. çùåá âí ìäúòëá àöì äãåø ùáà áò÷áåúéäí, ãåø äåâé äðàåøåú, åàöì úìîéãéäí ùì àìä, äôéìåñåôéí ùì äìéáøìéæí äîåãøðé, àùø øåáí áçøå ìðèåù àú î÷åøåú ääùøàä äéäåãééí ùì ÷åãîéäí, åäôðå òåøó - ìôòîéí ááåæ - ìî÷åøåú äúð"ëééí, äúìîåãééí åäøáðééí ùì äôéìåñåôéä äôåìéèéú äîòøáéú.7
ùëï ääéñèåøéä ùì äøòéåðåú äéà éöåø òøîåîé. áùìåùú äòùåøéí äàçøåðéí îâìéí ôéìåñåôéí ôåìéèééí òðééï âåáø åäåìê áøòéåðåú äçéøåú ùì äîàä äùáò-òùøä. áò÷áåú "ääéñèåøéåðéí ùì ää÷ùøéí" äí îçôùéí áàåúä îàä à÷èåàìéú îàåã, òéãï äòöîàåú ääåìðãéú åäîäôëä äàðâìéú, òéãï äøãé÷ìéåú äãúéú åäîäôëðåú äôåìéèéú, áñéñ ìúôéùú çéøåú îùåëììú éåúø ìæîððå ùìðå. äí îðñéí ìùçæø áòé÷ø àú úôéùú äøôåáìé÷ä ùì äîàä äùáò-òùøä ëäùøàä àôùøéú ìãâí ùì çéøåú ôåìéèéú ùúäà òùéøä éåúø, îâååðú éåúø åàó ÷äéìúéú éåúø îï äìéáøìéæí ä÷ìñé åä"øæä", äìéáøìéæí äîéðéîìéñèé äòåîã áòé÷ø òì æëåéåú äàæøç åçéøåú äáéèåé. ìà ëãé ìëôåø áìéáøìéæí ùì äôøèéí îåòìåú úåøåú äçéøåú äììå áàåá, ëé àí ëãé ìòîåã òì îâáìåúéå åìäùìéîå áúåáðåú ðåñôåú. éúøä îæàú, ëôé ùàá÷ù ìäøàåú ëàï, â'åï ìå÷, àáéå äâãåì ùì ìéáøìéæí-äôøè, ùéìá áçéáåøéå ÷ååé îçùáä øôåáìé÷ðééí, çáøúééí åëìëìééí àùø úìîéãéå ñéì÷å àì äùåìééí. åâ'åï ìå÷ äéèéá ì÷øåà áúð"ê.
ùéáä æå àì ñãðú äîàä äùáò-òùøä éù áä ãøîä ôåìéèéú òëùååéú îàåã. äéà îúøçùú ðâã ãòúí ùì ëîä îâãåìé ääåâéí äìéáøìééí áðé-æîððå. áîçöéú äùðééä ùì äîàä äòùøéí òîã éùòéäå áøìéï - àçã îîîùéëé ãøëå äñì÷èéáééí ùì ìå÷ - òì ÷éåîí ùì ùðé ãâîéí âãåìéí ùì çéøåú ôåìéèéú áîçùáú äîòøá áîäìê àøáò îàåú ùðåúéå ùì äòéãï äîåãøðé. æä äìéáøìé, ùàåúå äéìì áøìéï, îåùúú òì "çéøåú ðâèéáéú", çéøåú äàæøç îôðé äîãéðä, çéøåúå ùì äôøè äæëàé ìçééí, ìçéøåú åìøëåù îôðé äúòøáåú ùì äùìèåï åùì äæåìú áøùåú äéçéã ùìå. åîðâã - äãâí äøôåáìé÷ðé, ùáøìéï äòîéã àåúå òì "çéøåú ôåæéèéáéú". ëàï ð÷øà äàæøç - åàôéìå ðãøù - ìäùúúôåú áøùåú äøáéí, ìàçøéåú à÷èéáéú áôåìéèéàä, áòðééï äöéáåøé äîùåúó, áÇøÆñ-ôåáìé÷ä. îôðé äãâí äæä çùù áøìéï îàåã. äåà ãéîä ìîöåà áå àú ùåøùé äìàåîðåú äèåèìéèøéú, àú ùåøùé äëôééä äîåãøðéú ùì úáéòåú ä÷äéìä òì ðôù äéçéã.8
áòðééï äæä çåì÷éí ëéåí òì áøìéï ëîä îï äçùåáéí ùáúìîéãéå. îæä ùðéí àçãåú îöéò ÷ååðèéï ñ÷éðø áçéðä øöéðéú ùì äîñåøú ùäåà îëðä àåúä "äçéøåú ù÷ãîä ììéáøìéæí", àå äîñåøú ä"ðéàå-øåîéú" ùì àéøåôä äîåãøðéú.9 äåà îöéò àåúä ëçìåôä, àå ëäùìîä ðçåöä, ìàåúä çéøåú-ôøè àðåëéú, àåúå "àéðãéáéãåàìéæí øëåùðé" ùæåää òã ìàçøåðä òí äìéáøìéæí ä÷ìñé. ñ÷éðø åçáøéå âí îöéòéí ì÷øåà àú â'åï ìå÷ ëøôåáìé÷ðé åìà ëìéáøì îéðéîìéñèé, åìëê òåã àùåá. àáì ñ÷éðø, åøåá òîéúéå, äîùçæøéí ëòú ìîòððå øìååðèéåú çãùä áäâåú äîàä äùáò-òùøä, òåãí îúééçñéí ìî÷åøåú äî÷øàééí, äúìîåãééí åäøáðééí ùì ääåâéí ùáîøëæ ãéåðí ëàð÷ãåèä äéñèåøéú ìëì äéåúø. ìãéãí, äçéøåú äøôåáìé÷ðéú äåáàä ìàéøåôä äîåãøðéú äééùø îøåîà, áúéååëå ùì î÷éàååìé.10 àéï ìäí öåøê áñôø éäåùò åáñôø ùåôèéí åáîìëéí à, åìà áéåñó áï îúúéäå åìà áîñëú ñðäãøéï åìà áøîá"í.
àáì ëàï çåì÷ú àðé òì îåøéé åòì øáåúé: îìëéí à åäøîá"í äéå ñðã÷éí îï äîðééï ìéã òøéñúå ùì äøôåáìé÷ðéæí äàéøåôé. úôéùú äçéøåú äîåøëáú åäà÷èåàìéú ùäåøéùä ìðå äîàä äùáò-òùøä òùúä ùéîåù ùàéðå î÷øé åàéðå ÷åøéåæé áî÷åøåú äùøàä éäåãééí. àá÷ù ìâòú ëàï áùìåùä òðééðéí îäåúééí ùäúð"ê åîôøùéå äéäåãééí, åø÷ äúð"ê åîôøùéå äéäåãééí, äöéòå ìàéøåôä äîåãøðéú áøàùéúä ëéñåã îåñã áúôéùú äçéøåú äçãùä ùìä. ùìåùú äòðééðéí äîäåúééí äììå, ùäåâé äðàåøåú åäìéáøìéæí äîàåçø ôðå ìäí òåøó åìà îöàå áäí òðééï øá, çåæøéí ëòú àì ìá äùéç äôåìéèé áï-æîððå åäí øìååðèééí âí ìîöá äéùøàìé.
çùåá ìåîø îéã: îàîø æä àéðå òåñ÷ áîçùáä îãéðéú éäåãéú, àìà áôéìåñåôéä äôåìéèéú ùì àéøåôä äîåãøðéú äîå÷ãîú, àùø äëúáéí äéäåãééí äéå çì÷ îîø÷îä äèáòé, åäåâéí åôøùðéí éäåãéí - àîðí ø÷ îòèéí - îéìàå úô÷éã áòéöåáä. éúø òì ëï, äãâù ëàï àéðå òì ôøùðåú "ðåöøéú" ìëúáé ä÷åãù äéäåãééí, ôøùðåú ùøáéí åèåáéí áî÷åîåúéðå ôåèøéí àåúä áîòéï æìæåì. äôøùðåú äôåøééä ùðòñå÷ áä ëàï äéà áøàù åáøàùåðä ìà ðåöøéú åìà éäåãéú, ëé àí àúéú åôåìéèéú. éù ìä çì÷ áîàøâ ääâåú äàéøåôéú äîåãøðéú. "äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí", àåúä éùåú îåôìàä ùääáøàéñèéí äîåãøðééí äîå÷ãîéí äúøô÷å òìéä, åàåìé äîöéàå àåúä, äéà áøàù åáøàùåðä ãâí ôåìéèé. åëê éù ìùôåè àåúä. ëãâí ôåìéèé, åàåìé àôéìå ëæä äîåñéó ìäéåú øìååðèé ìãéãðå ëàï åòëùéå, ìàå ãåå÷à ëéäåãéí, àìà áòé÷ø ëéåøùéä äîäññéí, äôåñçéí òì ùúé äñòéôéí, ùì äãîå÷øèéä äìéáøìéú äîòøáéú.
á
äîàä äùáò-òùøä äééúä äúð"ëéú ùáîàåú äàéøåôéåú. ëîåáï, àéøåôä äúøåòòä òí äòáøéú äøáä ÷åãí ìëï. äôéìåñåôéí ùì äøðñðñ äîàåçø - ôé÷å ãìä îéøðãåìä, éåäðñ øåéëìéï, àøñîåñ îøåèøãí åòåã_øáéí - äéå àîåðéí òì äáøéú äéùðä åëîä îäí ÷øàå òáøéú äéèá. îøèéï ìåúø äáéà àú äúð"ê ëîòè àì ëì ùåìçï îèáç áëì áéú éåãò ÷øåà áöôåï àéøåôä. àáì àìä, ìøáåú ìåúø, ìà îöàå ááéáìéä î÷åøåú ìäùøàä îãéðéú ãåå÷à. ëàï àðé îá÷ùú ìäúî÷ã áôåìéèéæöéä ùì äúð"ê áéãé äôøåèñèðèéí ùàçøé ìåúø, åáòé÷ø áéãé ä÷ìååéðéñèéí. åáúåê àåúä ôåìéèéæöéä àðé îá÷ùú ìçùåó àåúí çåèéí áðé-÷ééîà äîåáéìéí àì úåáðåú ôåìéèéåú äú÷ôåú ìæîððå ùìðå. åìëï àìê åàöîöí àú äéí ääáøàéñèé ìëìì àâí ùùåçéí áå ëîä ãâéí ùàåúí àðé îá÷ùú ììëåã.
ìîï àîöò äîàä äùù-òùøä, ëùäôøåèñèðèéí äçìå ìäôé÷ îëúáé ä÷åãù ùåøä ùì úåáðåú çãùåú, åòã 1710 ìòøê, ëàùø äðàåøåú äîå÷ãîú äçìä ìäúðòø îï "äãòåú ä÷ãåîåú" å"äàîåðåú äèôìåú" äîòìåú àú äáéáìéä ìãøâú è÷ñè î÷åãù, ùéîù äúð"ê ãâí áñéñé ìãéåðéí òì äîãéðä äèåáä, äîùèø äðëåï åäéçñéí äøöåééí áéï ùìéè ìðùìèéí. äåâé äîàä äùáò-òùøä äìëå ìàåø ñôø äñôøéí ìëéååðéí ùåðéí åîùåðéí. äéå îìåëðéí òì ôé äúð"ê, øôåáìé÷ðéí òì ôé äúð"ê, äåøâé-îìëéí òì ôé äúð"ê, ôèøéàøëìéí åîâÄðé äñãø äéùï òì ôé äúð"ê, îäôëðé ÷ðééï åùåììé øëåù åîùååé îòîãåú òì ôé äúð"ê, àéîôøéàìéñèéí öøôúéí åàðèé-àéîôøéàìéñèéí öøôúéí, ôèøéåèéí àðâìéí åàåéáéäí - äëì òì ôé äúð"ê. âí äôåìéèé÷ä ùìäí, åâí äôåìîåñéí åàôéìå äôøåãéåú ùìäí òì éøéáéäí, äñúééòå áúð"ê. åëîåáï äí äðéçå áöã÷ ùëåìí, ëåúáéí åáðé-ôåìîåñ å÷åøàéí, îöåééí äéèá ááøéú äéùðä åùéððå àú ôñå÷éä òåã ëúéðå÷åú îåì ãåëðå ùì ëåäï äãú.11
á÷öååú äøãé÷ìééí ùì ÷ùú äàôùøåéåú äôåìéèéú áàåúä îàä îñåëñëú åî÷éæú ãí àðçðå îåöàéí áöã àçã àú æ'à÷-áðéï áÌåÊñåÌàÆä, çñéã äîìåëä äöøôúéú åúåîê ðìäá áéåîøúä ìùìåè áàéøåôä ëåìä, ùäúð"ê ùìå äåà î÷åø-äùøàä âãåì ìáéñåñ æëåúí äàáñåìåèéú ùì îìëéí åëåáùéí. áöã äàçø òîã äúð"ê ùì äåøâé-äîìëéí áùí çåôù äàîåðä, ëôé ùîîçéùä äååéðãé÷éä ÷åðèøä èéøàðåñ ùì éåðéåñ áøåèåñ.12 òîãä ÷éöåðéú àçøú áéèàå ä"ìÆåÆìøñ" (îùååéí) äàðâìéí, îäôëðéí àðèé-îìåëðéí ùäúëååðå ìáèì àú äøëåù äôøèé.13 äîùåúó ìëì àìä äéä ìà ø÷ äùéîåù ááéáìééä äòáøéú ëî÷åø øàùåï áîòìä ìúôéùä äôåìéèéú ùìäí, àìà ùëðåò ôðéîé òîå÷ áééçåãä ùì äáøéú äéùðä, ùø÷ äéà (åìà äáøéú äçãùä) úöìç ëî÷åø øàùåðé ìôòðåç äîöá äàéøåôé ùì æîðí. ëé äí, ä÷ìååéðéñèéí åäôåøéèðéí, äöøôúéí, ääåìðãéí åäàðâìéí, äí-äí "éùøàì äùðééä", åîãéðú äòáøéí ä÷ãåîä äéà äúáðéú ì÷éåîí äôåìéèé áòåìí äæä. ìà àúåðä åìà ñôøèä åìà øåîà, ëé àí òí éùøàì, îìëéå åëåäðéå, îåñãåúéå åçå÷éå.
áëååðúé ìäúî÷ã áéñåã äúð"ëé ùì äøôåáìé÷ðéæí äàéøåôé äîåãøðé áäúäååúå, åìëï ìà àúééçñ ì÷öååú äîìåëðééí áéåúø àå äãîå÷øèééí-øãé÷ìééí áéåúø ùì ÷ùú ääáøàéæí äôåìéèé, åâí ìà àøçéá ìâáé ùôéðåæä, ùäéä ãîå÷øè éåúø îùäéä øôåáìé÷ðé, åìâáé îñåøú äñåáìðåú äáéï-ãúéú àùø ùåëììä áéãé ùôéðåæä åìå÷ ìëìì úåøä ùì ñåáìðåú ôåìéèéú.14 ëé ìà áñåáìðåú òñ÷éðï, åàó ìà áùååéåï îèôéæé áéï áøåàéå ùì äàì, àìà áîòùéäí ùì àæøçéí áúåê äôåìéèéàä, áéðí ìáéï òöîí åáéðí ìáéï çå÷éäí åöìí àìåäéí ùáäí.
äééúä ÷áåöä ùì äåâé ãòåú - åäí ìá ñéôåøé - ùîéöå îúåê äúð"ê ùìåùä øòéåðåú âãåìéí ùàåúí ÷éåå ìäðçéì ìàéøåôä áú-æîðí, øòéåðåú ùî÷åøí äáøàéñèé áîåáä÷, ùìà ãé äéä áéååï åìà áøåîé åìà áâøîðéí ùì è÷éèåñ ëãé ìäòìåúí òì ñãø äéåí äàéøåôé. åàìä äéå øòéåðåú áðé-÷ééîà ùàôùøå àú äúâáùåú úôéùú äîãéðä äîåãøðéú åàú òìééúí ùì øòéåðåú äçéøåú äîåãøðééí, ìøáåú äìéáøìéæí ä÷ìñé òöîå. øàùéú, îåãì ìà-ôéàåãìé ùì îãéðä åùì çå÷, úôéùú îùôè ùòì ôéä éåúåå âáåìåú îãéðééí áøåøéí ùáúåëí ééëåï ãéï àçéã åéçåìå æëåéåú ëììéåú; ùðéú, øòéåï "äëìëìä äîåñøéú", ùéù áä öéååé òìéåï ìòøáåú äããéú åäâáìä ò÷øåðéú òì æëåú ä÷ðééï; åùìéùéú, îåãì "äøôåáìé÷ä äôãøèéáéú" ùîöàå ääåâéí äàéøåôéí áùðéí-òùø ùáèé éùøàì - îåãåñ åéååðãé ùàÄôùø ìùáèé éùøàì ì÷ééí, áîùê æîï îä, öåøú ùìèåï ìà-øéëåæéú, ÷éåí îãéðé ùùéìá áàåøç îôìéà úëðéú àìåäéú øáú-ëåç åëîå ãèøîéðéñèéú òí ùôò ùì âéáåøéí åâéáåøåú àðåùééí, î÷åîééí îàåã, òæé éöøéí åðåèéí ìñèééä åìçèà, ìâçîä åìî÷øéåú, åâí ìîòåøáåú àéùéú áäçìè áãáøé äéîéí.
ùìåùú äòðééðéí äîäåúééí äàìä, ëê àá÷ù ìèòåï, äùôéòå òì äðôù äøôåáìé÷ðéú äàéøåôéú áãøëéí äðéëøåú áä òã äéåí. åùìåùú äòðééðéí äàìä - äâáåì, "äëìëìä äîåñøéú" åäøôåáìé÷ä äôãøèéáéú - ùééëéí âí ìñãø äéåí ùìðå ëàï äéåí. ùåá, ëîå áòéãï îìçîåú äãú ùì äîàä äùáò-òùøä, ðçåõ îàåã ìãåï áäí.
â
â'åï ñÆìãï, îùôèï àðâìé, ä÷ãéù àú ëì çééå ììéîåã äîùôè äòáøé ä÷ãåí. äåà äéä çãåø ùàéôä: ìäøàåú ëé ãéðé äòáøéí, ëôé ùäí îåôéòéí áçåîù åîúôøùéí áúìîåã åàöì äøîá"í, äí äìéáä ääéñèåøéú ùì äîùôè äèáòé äîùåúó ìëì áðé äàãí. àí ìà ðùîò ùîå ùì ñìãï äéåí, àéï áëê øáåúà: ëáø ååìèéø, îàä ùðéí àçøéå, øàä áîàîõ ùì ñìãï ãåâîä ììîãðåú èôìä, ÷ìøé÷ìéú åðìòâú.
àáì ñìãï, ääáøàéñè äîùôèé áä"à äéãéòä ùì äîàä äùáò-òùøä, äéä ðòøõ òì âãåìé ääåâéí äîùôèééí ùì ú÷åôúå. âøåèéåñ øàä áå àú "úäéìúä ùì àðâìéä". ìééáðéõ åìå÷ øçùå ìå äòøëä øáä.15 áìá îëìåì äçéáåøéí äòð÷ ùäåúéø ñìãï ðéöá ñôøå äâãåì îùôè äèáò åäàåîåú òì ôé äòáøéí,16 ùéù áå ùáòä ùòøéí, áäúàí ìùáò îöååú áðé ðåç, ùñìãï øàä áäï áéèåé øàùåðé ùì äîùôè äèáòé åâí éñåã ìîùôè äàåîåú.17 òì äðéñéåï äâãåì äæä ìøãå÷öéä ùì äçå÷ äèáòé äàåðéáøñìé ìîøëéáéå äøàùåðééí, äëúåáéí òáøéú, ðçì ñìãï úäéìä áçééå - åñø÷æí ðàåø áîåúå.
òì ôé ñìãï, äòáøéí ä÷ãåîéí éöøå áçñã äàì àú îãéðú äçå÷ äøàùåðä áäéñèåøéä åàú äôøãéâîä äâãåìä ìùìèåï äçå÷ áëìì. ùëï äúåøä ùðúï ìäí àìåäéí áñéðé äééúä äçå÷ äèáòé òöîå, åäîùôè äðâæø îîðä àéðå îùôè ÷ðåðé ëé àí îùôè àæøçé ìëì ãáø. òðééï æä ðåúç áàæîìéí ã÷éí áñôøå äîå÷ãí ùì ñìãï, ääéñèåøéä ùì äîòùøåú,18 ùáå òîã òì ëê ùãéðé äîòùø äòáøééí ä÷ãåîéí - åëï ãéðé äùîéèä åäéåáì - äéå çì÷ îï äîùôè äàæøçé ùì äîãéðä äéùøàìéú ä÷ãåîä. ìà çå÷ àìåäé, ëé àí ãéï àæøçé, åòì ëï - úáðéú øéàìéú ìçìåèéï ìëì çáøä ìòúéã ìáåà, ìëì çáøä ùúá÷ù ìçå÷÷ ìòöîä çå÷éí àâøøééí åçáøúééí ùéù áäí èòí îåñøé åîçåéáåú ÷äéìúéú. ñìãï ÷áò ùãéðé äîòùøåú äéäåãééí, ëîå ãéðé äðéùåàéï åäâéøåùéï äéäåãééí ùòñ÷ áäí áçéáåø ðåñó,19 îòéãéí áøàù åáøàùåðä òì ëê ùäîãéðä äòáøéú ä÷ãåîä äñãéøä àú ëì òðééðéä äçáøúééí åäîãéðééí áàîöòåú ÷åøôåñ çå÷éí ùî÷åøí àîðí áàì, àê çéåúí áîòøëú îùâùâú ùì îùôè àæøçé. äñðäãøéï ôòì ëñðàè äîøçéá àú äçå÷ä, ãäééðå àú äúåøä ù÷éáì îùä áñéðé, åîôøù àåúä.20 àåúä çå÷ä äééúä ñìò ÷éåîä ùì îãéðú äòáøéí ä÷ãîåðéú, äçáøä äøàùåðä áäéñèåøéä ùäëéøä áòìéåðåúå ùì äçå÷ áëì òðééðé àðåù. áîéìéí àçøåú, áîéìéí îåëøåú, éùøàì ä÷ãåîä òì ôé ñìãï äééúä îãéðä ùáä îìåà ëì äàøõ îùôè.21 ìøàùåðä áãáøé éîé äòîéí ð÷á äãéï àú ääø.
ðéúï ìäúååëç òì äáëåøä ùééçñ ñìãï ìîãéðú-äçå÷ äòáøéú, àáì áëê ðçîéõ àú äòé÷ø. äð÷åãä äîòðééðú ëàï àéðä éôòúä ùì éùøàì äî÷øàéú áòéðéäí äîñåðååøåú ùì ðåöøéí àãå÷éí áøàùéú äòú äçãùä, àìà äñéåò ùäòðé÷ äúð"ê ìúåøú äçéøåú äøôåáìé÷ðéú åììéáøìéæí äîå÷ãí. ñìãï, åáï-ú÷åôúå úåîñ äåáñ, îöàå áãåâîä äòáøéú ä÷ãåîä äùøàä ìîäìê îäôëðé, ìà îäìê ùì äòáøéí ä÷ãîåðéí àìà ùì ñìãï åäåáñ òöîí: äòîãú äîãéðä ëñîëåú äîåñøéú äòìéåðä ùì çáøåú ôåìéèéåú îåãøðéåú. îëàï ðâæøå áéãåã äîãéðä îäùâçúå äôòéìä ùì äàì, äøç÷ú îåñãåúéä îùìèåï äëðñééä, ðéúå÷ äôåìéèé÷ä îï äúéàåìåâéä, åäøç÷ú îòøëú äîùôè îï äöå äàìåäé åîï äçå÷ ä÷ðåðé. ñìãï, ëîå äåáñ, äéä àãå÷ áãúå, àê òîãúå äôåìéèéú äééúä àÅøÈàñèéú: úðå ìàìåäéí àú àùø ìàìåäéí åìôøìîðè àú àùø ìôøìîðè. áñåôå ùì ãáø äåáéì äîäìê äæä ìçéìåðä ùì äôåìéèé÷ä äàéøåôéú äîåãøðéú.
âí äåáñ äéä äáøàéñè ôåìéèé çùåá. ëéåí éù äùåëçéí ùäìååééúï ùì äåáñ ðùòï áòåöîä øáä, áùðééí îúåê àøáòú ñôøéå, òì îåãì äîãéðä äòáøéú ä÷ãåîä. ëôé ùäøàä ìàçøåðä îðçí ìåøáøáåéí, äôåìéèé÷ä ùì äåáñ äééúä áéñåãä úéàåìåâéä ôåìéèéú, ùáé÷ùä ìäúâãø áñîëåú äî÷øàéú ëãé ìäøàåú ùäøéáåï, åø÷ äøéáåï, äåà äîôøù äîåñîê åäìâéèéîé ùì øöåï äàì. äî÷åø ìäöã÷úä ùì ä÷äéìééä äôåìéèéú äåà, áäèòîä øáä, øöåï äàì åäñëîú áøåàéå. àáì òí çìåó àåúå øâò ãîå÷øèé âãåì ùáå äëì ðåúðéí àú äñëîúí äçåæéú ìä÷îú äîãéðä, áîúëåðú äîåöäøú ùì áøéú éùøàì åàìåäéå,22 ðåúø òì ëðå äøéáåï ìáãå ëî÷åø äçå÷ åëàùééú äñãø äçáøúé.23 âí ñìãï åâí äåáñ òåùéí àôåà îäìê ãåîä: âí àí áéùøàì ä÷ãåîä òéâï äàì ìøàùåðä àú äîùôè äèáòé áîòøëú ãéðéí äéñèåøéú, åëåðï ñîëåú îãéðéú àùø úôøù àú äãéðéí äàìä åúàëåó àåúí, áñåôå ùì ãáø îâéçä îúåê äòùï ãîåúå ùì äøéáåï äîåãøðé. ááãéãåú îæäøú, ááãéãåú ùì îãéðàé çéìåðé, îðéç àåúå øéáåï-îåðåìéè îàçåøéå àú äàì åàú äòí åàú äáøéú åàú àøåï ä÷åãù, åôåñò ìáãå àì àéøåôä ùìòúéã ìáåà, àéøåôä ùì îãéðåú øéáåðéåú ùäøöéåðìéæí äôåìéèé ðø ìøâìéäï.
îä úøí àôåà ñìãï ìîçùáú äçéøåú äîãéðéú áîòøá? àí øöéåðìéæöéä åçéìåÌï äí îôúçåú ìçéøåú, ëé àæ âí ñìãï åâí äåáñ ðéöáéí ëîå ôéåú èåáåú-ìîçöä ìéã òøéñúä ùì äîãéðä äîåãøðéú. àáì ñìãï äöéá_áôðé äàéøåôéí âí øòéåï ðåñó, äì÷åç äééùø îï äçå÷ äî÷øàé åîáññ àú úôéùú äîãéðä äàéøåôéú áøâò îëøéò áúåìãåúéä. ëôé ùäöéò ìàçøåðä àáøäí áø÷åáéõ, ñìãï îöà áúð"ê ñéîåëéï ìîåùâ ÷å äâáåì áéï éçéãåú èøéèåøéàìéåú - ÷å äâáåì ëîåùâ îåôùè, åáòöí ëîåùâ îåîöà, ãîéåðé, àùø îòðé÷ àéëåú èåèìéú çãùä ìèøéèåøéä äîãéðéú.24
äñéáä ìîàîõ äàéðèì÷èåàìé äàãéø äæä äééúä ÷èèä áéï öéé äñåçø äàðâìé åääåìðãé òì æëåéåú ùéè áéí äôúåç. ääåìðãéí, ùééöâ àåúí äîãéðàé åäîùôèï äãâåì äåâå âøåèéåñ, úáòå "éí çåôùé", çåôùé îâáåìåú åæëåéåú ÷ðééï. åàéìå àðâìéä, äîòöîä äéîéú äîúçøä, áé÷ùä "éí ñâåø" ùîåúååéí áå âáåìåú èøéèåøéàìééí. ñìãï ðçìõ ìôòåìä îèòí äàéðèøñ äàðâìé åáîöååú îìëå ö'øìñ äøàùåï.25 ëê ðëúáå ùðé çéáåøé îåôú áúåìãåú äîùôè äáéðìàåîé, îÈøÆä ìéáÌÆøåÌí ("äéí äçåôùé"; 1609) ùì âøåèéåñ àùø èòï - áäñúîê, áéï äùàø, òì äáøéú äéùðä - ùâáåìåú éîééí äí ãîéåï âøéãà åòì ëï àéðí ÷áéìéí; åàéìå ñìãï äùéá ìâøåèéåñ áñôø ôåìîåñ áùí îÈøÆä ÷ÀìÈàåÌñåÌí ("äéí äñâåø"; 1635), ùãåå÷à äúð"ê åäúìîåã, áäúååúí áãéé÷ðåú ðçøöú àú âáåìåú àøõ éùøàì åàú äâáåìåú áéï ðçìåú äùáèéí, éöøå úôéùä îùåëììú áéåúø ùòì ôéä âáåìåú äí ôé÷öéä îùôèéú îçééáú.26 îëàï ùâí âáåìåú éîééí, ùëîåäí äéå ëáø ìéùøàì ä÷ãåîä, ùøéøéí å÷ééîéí çøó äéåúí - åãåå÷à áùì äéåúí - ôøé ãîéåï îùôèé.
ëàï ðéúï ìäöáéò òì ääùøàä ùùàá ñìãï îï äúð"ê åîï äúìîåã. ëôøåèñèðèé, àùø ãéðé äâéøåùéï äéäåãééí ÷øöå ìå áùì éëåìúí ìäúéø àú îä ùàñø äçå÷ ä÷ðåðé, åâí ëîãéðàé áøéèé áú÷åôú îôúç ùì äúäååú îòøëú äàåîåú äàéøåôéú, îöà ñìãï áúð"ê äöã÷ä åàîöòéí îùôèééí ìäúååééú âáåìåú èåèìééí, ìúçéîúä äçãùä ùì äéçéãä äîãéðéú áúåê òåìîä äçå÷úé.
ñìãï ôòì ëàï òì éñåã çéãåùå äâãåì ùì äöøôúé æ'àï áåãéï - øòéåï äøéáåðåú, ääçìä äùìîä ùì ñîëåú òìéåðä òì èøéèåøéä àçéãä ììà îãøâåú ùì äàöìä åçìå÷ä åùìèåï-îùðä.27 àáì, òåã éåúø îáåãéï, áé÷ù ñìãï ìäâãéø àú äîãéðä áúåê âáåìåúéä, åìäãâéù àú îåçìèåúí ùì äâáåìåú äàìä ëéñåã ìøéáåðåú ëìôé ôðéí, åëéñåã ìîòøëú äîãéðåú äîåãøðéú ëìôé çåõ. ìà áî÷øä æëä äéí äñâåø ùì ñìãï ìúäéìä, åìúøâåí ìàðâìéú, áòéãï ùìàçø çúéîú ùìåí åñèôìéä. äúåáðä äâáåìéú-èøéèåøéàìéú ùìå äééúä ìåæ äéååöøåúï ùì äîãéðåú äàéøåôéåú äçãùåú, ùùìèåðï åàó âáåìåúéäï îùåçøøéí îï äðæéìåú ùàôééðä àú äîòøëú äôéàåãìéú ä÷åøñú.
îàçø ùñìãï, ëîå áåãéï åäåáñ, äéä îìåëðé áäù÷ôúå äîãéðéú, îï äøàåé ìäãâéù àú úøåîúå ìöéø äîçùáä äøôåáìé÷ðéú áîåáï äøçá ùì îåùâ æä. àçãåú äçå÷ åàçãåú äîøçá äîãéðé äéå éñåã îåñã áúôéùä äøôåáìé÷ðéú äîåãøðéú, àùø äìëä åäúâáùä áîäìê äîçöéú äøàùåðä ùì äîàä äùáò-òùøä. éùøàì ä÷ãåîä, òì ôé ñìãï, äééúä îãéðú çå÷ îåáä÷ú, áúåê îøçá îãéðé úÈçåÌí åáøåø, åáðéäåìí ùì îåñãåú ôåìéèééí ùëì ÷éåîí òîã òì äçå÷, òì ôøùðåúå åòì àëéôúå. áîåáï òîå÷ æä äéä ñìãï, ëîå âí îìåëðéí àðâìéí àçøéí áú÷åôä ääéà, àîåï òì øòéåï-úùúéú øôåáìé÷ðé. áòøåá éîéå ùì ñìãï, áú÷åôú äîäôëä äàðâìéú åùìèåðå ùì àåìéáø ÷øåîååì, äéå çéáåøéå ðø ìøâìéäí ùì øôåáìé÷ðéí øãé÷ìééí îîðå, àðèé-îìåëðééí áøéù âìé åäáøàéñèéí ôåìéèééí áæëåú òöîí. àáì áæëåú îúéðåúå äùôéò ñìãï âí òì ãåø ääåâéí ù÷í ìàçø ÷øéñúä ùì äøôåáìé÷ä äàðâìéú ÷öøú äéîéí åëéðåðä îçãù ùì äîìåëä.
ëé áúåê äîãéðä äáåãéðéú åääåáñéú åäñìãðéú, æå ùøéáåï áøàùä åùìèåðä îøåëæ åâáåìåúéä áøåøéí, áúåê äìååééúï äúÈçåÌí äæä, öîçä îñåøú âãåìä àçú ùì äçéøåú äàéøåôéú, æå ùéñåãä áîùôè äèáòé. äîãéðä äéà ëòú î÷åø äçå÷, åòì ëï âí î÷åø äæëåéåú. ðúéðéå ùì äøéáåï - ãåå÷à áäéåúí ùååéí áðúéðåúí áúåê âáåìåú áøåøéí åðèåìé ñô÷ - éëåìéí äéå ëòú ìùàú æëåéåú îñåâ çãù, æëåéåú àåðéáøñìéåú åùååú.28 ëùí ùáúåê äâáåìåú äáøåøéí ùì éùøàì äî÷øàéú "úåøä àçú åîùôè àçã éäéä ìëí åìâÅø äâø àúëí",29 ëê ðåöø áîãéðä äøéáåðéú äàéøåôéú äçãùä îøçá ùååéåðé çãù. "äéí äñâåø" ùì ñìãï, äâáåìåú äáøåøéí, äøéáåï äîåçìè - ëì àìä, ùðåöøå åäåîùâå áäùøàä úð"ëéú åúìîåãéú áøåøä åâìåéä - àôùøå ìãåø äáà, ãåøå ùì â'åï ìå÷, ìééùí úåøú æëåéåú çãùä áîøçá äîãéðé ùäúäååä.
àðé îá÷ùú ìäáçéï åìäãâéù: ìà æëåéåú äàæøç äáñéñéåú äï ôøé äùøàä î÷øàéú, àìà ãåå÷à äîøçá äîãéðé äúçåí åäáøåø ùáå äï îú÷ééîåú. øòéåï àçãåúå ùì äçå÷ î÷åøå âí áúôéùú äîùôè äøåîé,_àáì àú ìëéãåú äâáåìåú ëéñåã ìçìåÌúí ùì çå÷éí ðèì ñìãï îîãéðúí ä÷èðä ùì äòáøéí ä÷ãåîéí åìà îîøçáéä äòîåîéí ùì øåîà, äøôåáìé÷ä-áòìú-äàéîôøéä àå ä÷éñøåú-äçåá÷ú-òåìí. éùøàì ùì áéú øàùåï åùì áéú ùðé äééúä, áòéðé ñìãï, îãéðú çå÷ îùåí ùäéä áøåø ìçìåèéï òì àéæå èøéèåøéä çìéí ãéðéä. ùäøé àôéìå ãéðé äðéùåàéï åäâéøåùéï äòáøééí úìåééí áäâãøä áøåøä ùì ùèç àøõ éùøàì, ëðàîø áîñëú âéèéï. ÷éùåø æä áéï øòéåï çìåúå äëììéú ùì äîùôè åáéï îåùâ äâáåìåú äîåñãøéí äåà úåáðä ùðöðöä áîåçå ùì â'åï ñìãï ëàùø òééï áñôø ãáøéí, áîñëú âéèéï åáîñëú ñðäãøéï. àåúí ñôðéí àðâìéí ùðàá÷å áîìçé öé äñåçø ääåìðãé òì îä ùäéåí îëåðä îéí èøéèåøéàìééí úçåîéí, ìà äòìå áãòúí ùîñëú âéèéï äéà àçã äî÷åøåú ìäñãøú äòéîåú ùòìéå äú÷åèèå áôåðã÷é äðîì ùáøåèøãí åáùôê äúîæä. àáì ääéñèåøéä ùì äøòéåðåú, ëôé ùëáø àîøðå, äéà éöåø òøîåîé òã îàåã.
ã
â'åï ñìãï, àùø îú æîï ÷öø áèøí äåùáå äéäåãéí ìàøöå, àåìé ìà ôâù éäåãé îéîéå. îùôèðéí àðâìéí àçøéí áðé-æîðå ðñòå ìàîñèøãí,_ììééãï åìæ'ðáä ëãé ìäúçáø àì äøùú ä÷åðèéððèìéú äîåôìàä, äàøòéú, ùáúåëä äæéðå øáðéí àú äùëìúí äòáøéú ùì îìåîãéí ðåöøéí. ëê áæ'ðáä, åëê áìééãï - àáì àîñèøãí äééúä ìá ääúøçùåú äæàú, åëéãåò áîùê îàä îåôìàä àçú äúçåììä áä àéðèøà÷öéä çáøúéú åìîãðéú ùì îîù áéï éäåãéí, áòé÷ø îîâåøùé ñôøã åáòìé âéùä ìäùëìä ÷ìñéú, åáéï îìåîãéí ðåöøéí, áòé÷ø ÷ìååéðéñèéí ùàù äòáøéú áòøä áäí. äùéà åäùáø ùì äãéàìåâ äøòéåðé ääåà, î÷øä äîáçï ùáå ðøùîå ðéöçåðå äàéðèì÷èåàìé åúáåñúå äçáøúéú-àðåùéú, äéä ëîåáï áøåê ùôéðåæä, çåöä äâáåìåú äèøâé, äîðöéç äâãåì ùì ä"àçøåÌú" äéäåãéú-ðåöøéú.
àáì àðçðå îçôùéí ëàï ãáø ÷åð÷øèé àçã - äùôòä îåëçú åîàøéëú éîéí áúçåí äîçùáä äîãéðéú. åäðä, ëàï, áäåìðã ùì úåø äæäá, òìúä åäúâáùä äøôåáìé÷ä äòáøéú ä÷ãåîä ëàøëéèéô, ëèéôåñ àéãéàìé, ìîòøëú îùôèéú åîãéðéú. âãåì äôéìåñåôéí äàéøåôéí ùì äîùôè äèáòé, äîãéðàé ääåìðãé äåâå âøåèéåñ, äéä àçã îøàùåðé äîçôùéí àú àùéåú äîùôè äèáòé, äîùåúó ìëì áðé äàãí åìëì äàåîåú, áäáøàé÷ä åÆøéèàñ - äàîú äéäåãéú - ùì äãâí äúð"ëé.30 àáì äàéù ùäåöéà ìàåø àú ÷ùø ääùøàä äòáøé-äåìðãé áãøê îøú÷ú åàô÷èéáéú áéåúø äéä úìîéãå åéøéáå ùì âøåèéåñ, äîùôèï ääåìðãé ôèø åï ãø ÷åÌï, äéãåò áéåúø áùîå äìèéðé ôèøåñ ÷åðàéåñ.
ñôøå äâãåì ùì ÷åðàéåñ, äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí, éöà ìàåø áùðú 1617.31 ìà äéä æä äñôø äøàùåï ùðùà àú äëåúøú äæàú, àìà äñôø äùðéí-òùø áòøê. àáì çéãåùå ùì ÷åðàéåñ ðòåõ áòåöîä åáîòåó ùáäí äöéâ ìôðé ÷åøàéå, îãéðàéí äåìðãéí åîìåîãéí îëì øçáé àéøåôä, àú éùøàì ùì éîé áéú øàùåï, åáòé÷ø àú äîãéðä äòáøéú ù÷ãîä ìôéìåâ äîîìëä, ëãâí à÷èåàìé ìùéîåùí ùì äîçåæåú äîàåçãéí äòöîàééí ùì àøöåú äùôìä. åàåìé ìùéîåùä ùì ëì îãéðä àéøåôéú ùæé÷ ùì òöîàåú åéøàú àìåäéí åùàéôú öã÷ ãá÷ âí áä. ÷åðàéåñ äéä àãí îòùé åáòì ÷ùøéí ôåìéèééí îñåéîéí. òì ëï äôðä àú ñôøå, ëáø áøàùéú äîáåà, ìàñéôú äùãøåú ùì äåìðã åîòøá ôøéæéä åìîâéñèøàèéí ùòîãå áøàùä. äåà äöéò ìäí, çã åçì÷, ììîåã îï "äøôåáìé÷ä ä÷ãåùä åäîåôúéú áéåúø áòåìí".32
äôøåèñèðèéí ääåìðãéí, ëîå àçéäí äàðâìéí, äéèéáå ìòìòì áúð"ê, åìà äéññå âí ìäèéçå áôøöåôí ùì øåãðéí. òåã ìôðé ÷åðàéåñ äéå ÷ìååéðéñèéí äåìðãéí àùø îöàå áñéôåø éöéàú îöøéí ãâí ðôìà ìäöã÷ú îìçîú äòöîàåú ùì ääåìðãéí áñôøãéí.33 àáì ëòú äöéò ÷åðàéåñ îãøâä çãùä ùì äùøàä: ìà òåã îøã ùì òáãéí áàãåðéäí, ìà òåã îøã ùì ðúéðéí áòìé ãú àîú áøåãðéí àåëôé ãú ù÷øéú, ëé àí òðééï øçá áäøáä: îåãì çå÷úé åîùôèé ìúô÷åãä ùì îãéðä òöîàéú.
îä îöà ÷åðàéåñ áîãéðä äòáøéú ä÷ãåîä? áøàù åáøàùåðä, äåà îöà áä, åáñôøéí ääéñèåøééí ùì äúð"ê áéï ùîåú ìîìëéí á, î÷åø äùøàä ôåìéèé øéàìéñèé. ÷åðàéåñ äöéò ìàéøåôéí ùì æîðå øìååðèéæöéä ùì äúð"ê òì éñåã ùìéèúå äîøùéîä áôøùðåéåú åáäøçáåú ùîöà áúìîåã, á÷ãîåðéåú äéäåãéí åáðâã àôéåï ùì éåñó áï îúúéäå, åáîùðä úåøä ìøîá"í. äî÷åøåú äàìä àôùøå ìå ìúøâí àú äìùåï äî÷øàéú ìùéç ôåìéèé áîñåøú äéååðéú-øåîéú åáîúëåðú äàéøåôéú äîåëøú. àáì éùøàì ä÷ãåîä ìà äééúä îåãì äéñèåøé âøéãà, áãåîä ìéååï àå ìøåîà. ãåå÷à äî÷åø äàìåäé ùì çå÷éä, ãåå÷à äéåúä úéàå÷øèéä, åòí æàú ôåìéèéàä ìëì ãáø, àôùøå ìä ìäöéâ áôðé äîàä äùáò-òùøä ãâí îùåáç ùì øôåáìé÷ä áòìú çå÷éí äúåàîéí àú äîùôè äèáòé åøåç ÷äéìúéú åçáøúéú äðåáòú áîéùøéï îöååé äöã÷ äàìåäé. àéï æå îåðøëéä åâí ìà àåìéâøëéä åìà ãîå÷øèéä, ÷áò ÷åðàéåñ, ëé àí øôåáìé÷ä ùçå÷éä î÷åøí äééùø áàì, åîùèøä îáåññ òì ñðàè - äñðäãøéï - åîâéñèøàèéí, ìøáåú äùåôèéí åäëåäðéí, àùø àåëôéí åîáöòéí àú äçå÷.34
÷åðàéåñ äéä îøåú÷ áòé÷ø ìùðé òðééðéí: äçå÷éí äàâøøééí åäçáøúééí ùì äî÷øà, åúô÷åãä ùì äîãéðä áéîé áéú øàùåï ëøôåáìé÷ä ôãøèéáéú ìëì ãáø åòðééï. ë÷ìååéðéñè ôåìéèé ÷ñîå ìå äôéøåú äçáøúééí ùì ääøîåðéä äî÷øàéú ääéà áéï îðäéâéí ìëåäðéí, áéï ãáø àìåäéí ìáéöåòå äçå÷úé, áéï úéàå÷øèéä ìôåìéèéàä. äåà áé÷ù ìèååú îúåê äúð"ê àú äçåè ùàéðå îöåé áàøéñèå åá÷é÷øå åàöì äñèåàéí - àú çåè äàçøéåú äçáøúéú åäöã÷ä ä÷äéìúéú. åòì ëï ä÷ãéù ôø÷éí øáéí ìðéúåç äöååéí äî÷øàééí áãáø äîòùøåú, äì÷è, äôéàä åäùëçä, äùîéèä åäéåáì. îëàï, ëê èòï, ðâæøä áú÷åôú ääúðçìåú çìå÷ä ùååä åöåã÷ú ùì ä÷ðééï ä÷ø÷òé, çìå÷ú äðçìàåú áéï äùáèéí åáúé äàá àùø ñôø éäåùò ôéøè àåúä áã÷ã÷ðåú åáçâéâéåú ìãåøé ãåøåú. åàéìå äçå÷éí äàâøøééí åäçáøúééí áñôøé åé÷øà, áîãáø åãáøéí, çå÷é äöã÷ äîãáøé, äèøåí-äúðçìåúé, äîùéëå ìôòåì ëîòéï îðâðåï îú÷ï. çå÷éí àìä äáèéçå, ëìùåðå ùì ÷åðàéåñ, ù"çîãðåúí ùì îòèéí ìà úôâò á÷ðééï àùø çåì÷ áùååéåï ëä äåâï" áéï áðé éùøàì áú÷åôú ääúðçìåú.35
àú äçåè äàáåã äæä àðé îá÷ùú ìùçæø åìäáéà ìúùåîú ìáðå, îôðé ùäçåè äæä ðéú÷ áéãé äìéáøìéæí ä÷ìñé, àáì ÷öåúéå îöåééí áàåúï úôéùåú ùì äîãéðä åùì äçéøåú àùø ðéöáå òì òøéñúå ùì äìéáøìéæí. åäí çùåáéí ëéåí ìîé ùîñøá, ëîåðé, ì÷áåø àú äìéáøìéæí, åîá÷ù ìééöá àåúå òì øâìééí çáøúéåú.
äòðééï äùðé ù÷åðàéåñ ðãøù ìå äéä úô÷åãä ùì äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí ëôãøöéä ùì ùáèéí ùäèøéèåøéåú ùìäí ðäðå îëîòè-àåèåðåîéä. ëàï äöéòå ìå ñôøé éäåùò åùåôèéí ãáø îä ùìà äéä áàúåðä, ìà áñôøèä åìà áøåîà: áî÷åí øôåáìé÷ä äåîåâðéú åà÷ñ÷ìåñéáéú, ìòúéí áòìú àéîôøéä îùåòáãú, ãâí çéìåôé ùì øôåáìé÷ä ôãøèéáéú åàéð÷ìåñéáéú, ù÷ùú ääååéä äúøáåúéú ùìä îöåéä áúåëä åìà îçåöä ìä. éùåú îãéðéú äîåúéøä îøçá øá ìîøëæéí î÷åîééí, ìùåðåÌú âéàåâøôéú åîðèìéú, ìîðäéâåú î÷åîéú øáú-òåöîä, ìôøñåðåú äéñèåøéåú çæ÷åú åîâååðåú, ìàåúï ãøîåú ùì àéùéåú åùì ðåó âéàåâøôé-úøáåúé ùàðå îëéøéí îâãòåï åòã ùîùåï. îãéðä ùéøåùìéí äéà áéøúä äøåçðéú, àáì ìáä äàæøçé ôåòí áòøéí øáåú àçøåú áîøçáé ðçìåú äùáèéí.36
äîâååï äðåôé åäàðåùé ùì ùáèé éùøàì, áòé÷ø áú÷åôú äùåôèéí, ëãéîåé éñåã ìéåôééä ùì äîãéðä äôãøèéáéú åìòåöîúä (àáì âí ìçåìùåúéä) ùì îðäéâåú î÷åîéú, äåà òðééï ùòåøø àú ñ÷øðåúí ùì äåâéí àéøåôééí îáåãéï åòã ìå÷. áñééâéí äðãøùéí, àôùø ìîöåà ëàï ãâí ÷ãåí ùì úôéùä "øá-úøáåúéú" áîåáðä äàéðèâøìé, çâéâú îâååï áúåê éçéãä îãéðéú àçú åàó áúåê úøáåú ìùåðéú-ôåìéèéú àçú. ìãéãå ùì ÷åðàéåñ ñéô÷ä éùøàì ä÷ãåîä ãâí îåáä÷ ìäëøä äøôåáìé÷ðéú áòåöîúä ùì ÷ùú ääáãìéí äàðåùéú, àùø ãåå÷à äéà, åìà àçãåú ðúéðéí ãåîîú, îäååä àú öéø ä÷éåí ùì îãéðú àæøçéí úåññú åòøðéú.
áòðééï æä - éúøåðí äôåìéèé ùì ä"øáéí" äîâååðéí òì ä"éçéã" àå ä"îòèéí" - ôñ÷å àú ôñå÷í äåâé ãòåú øáéí, îî÷éàååìé åòã â'åï ñèéåàøè îéì. àê áëì äðåâò ìúéàåø äáãìé äàåôé, ääøâìéí åäùåðåÌú äâéàåâøôéú ùì ùáèé éùøàì, åãåå÷à áä÷ùø ùì áé÷åøú ôåìéèéú ðå÷áú, ëìåîø øôåáìé÷ðéú áðâéðúä, ìà äâéò àéù, ëîãåîðé, ì÷øñåìéä ùì ãáåøä äðáéàä.37 ùéøú ãáåøä áàä îúåê äìéáä äôåòîú ùì äôãøöéä äéùøàìéú ä÷ãåîä.
ðùåá àì ÷åðàéåñ. âí äåà, ëîå äðáéàä, äéèéá ìäáéï àú äéñåã äîùåúó, äàéðèâøìé, äçáåé áîðòã äôãøèéáé. äãáø ùäçæé÷ àú äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí åìéëã àåúä - òã ùáà éøáòí åôéìâä ììà äùá - äåà ò÷øåï ä÷åð÷åøãéä, äçáøúéåú äàðåùéú äáñéñéú ùàåúä äòìä òì ðñ äîåøä äâãåì ùì ÷åðàéåñ åùì îùôèðé äèáò, äåâå âøåèéåñ. äáøéú ùäçæé÷ä àú ùáèé éùøàì éçãéå áàåúå òéãï ôìàåú øôåáìé÷ðé îå÷ãí äéà ùáéññä áîàä äùáò-òùøä àú äàéãéàì äâãåì ùäðçéì âøåèéåñ ìúìîéãéå, åáòé÷ø ìâ'åï ìå÷: äøòéåï ùàçøéåú çáøúéú åøãéôú ùìåí èáòéú îçáøú áéï áðéä ùì ëì çáøä îãéðéú, åîâùøú àó áéï äàåîåú åáéï ùëðåúéäï.38
ä
ëáø òúä, áèøí çöéðå àú ùðú 1650, îöåééí àôåà áéãéðå ùìåùä ò÷øåðåú, àùø ùåøùéäí ðòåöéí áéùøàì äî÷øàéú, àê úå÷ôí ìà ôâ åòøëí àéðå îåæéàåðé áìáã: úôéùú äâáåì åäèøéèåøéä ëáñéñ ìäçìúï ùì æëåéåú ëììéåú, øòéåï äøôåáìé÷ä ùäöã÷ äçáøúé-ëìëìé øùåí áëøåîåæåîéí äçå÷úééí ùìä, åøòéåï äîãéðä äôãøèéáéú, äîáåæøú åäòùéøä áîðäéâéí åðäâéí î÷åîééí, àê îú÷ééîú áæëåúä ùì ÷åð÷åøãéä, ëéàä ìòí äî÷åøá áéåúø àì ò÷øåï äçáøúéåú äàðåùéú äî÷åáò áîùôè äèáòé.
ä÷ùø áéï äîøëéáéí äììå äúäã÷ áîùðúí ùì áðé äãåø ùìàçø ñìãï å÷åðàéåñ. ìùéà úôàøúä äâéòä äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí áúåìãåú äîçùáä äîãéðéú äîòøáéú áàîöò äîàä äùáò-òùøä, ëàùø äîäôëðéí äàðâìéí äøôåáìé÷ðéí äòìå àåúä òì øàù ùîçúí åäòîéãåä áøàù ãâîéäí ääéñèåøééí, úëåôåú ìöãä ùì äøôåáìé÷ä äøåîéú, àáì áãøê ëìì âáåä îòìéä. ëê òùä â'ééîñ äøéðâèåï áàå÷éàðä (1651), åëê òùä â'åï îéìèåï áäâðä òì äàåîä äàðâìéú (1658). ëê òùå âí øôåáìé÷ðéí ùàåìé àéðí ëä éãåòéí áî÷åîåúéðå, àáì îòåøøéí ìàçøåðä òðééï øá åëúáéäí æåëéí ìîäãåøåú çãùåú: àìâ'øðåï ñéãðé åîøö'îåðè ðÆãäí.
äåâéí àìä ëúáå àú çéáåøéäí áúåê âì ôéìåùîé âãåì àùø àôééï àú äçì÷ äîùéçé ùì äîäôëä äàðâìéú, åôúç áñåôå ùì ãáø àú ùòøé àðâìéä äøôåáìé÷ðéú ìôðé äéäåãéí ùâìå îîðä áéîé äáéðééí. îäìê æä, ùðø÷í áéï îðùä áï-éùøàì ìàåìéáø ÷øåîååì, äúáññ òì úðåòä äáøàéñèéú-ðåöøéú áòìú ñîîðéí îéìÆðàøééí.39 àê òðééððå ëàï àéðå áðåöøéí äîùéçééí ëé àí áäåâéí äôåìéèééí, àùø îöàå ááøéú äéùðä ìàå ãåå÷à áùåøú-÷õ àôå÷ìéôèéú, ëé àí ãâí îãéðé áø-÷ééîà. ëì äåâé äãòåú äììå äéå ùåúôéí ìçìåí äîøúä ùì äîìåëä äàðâìéú áøôåáìé÷ä, ÷åîåðåÆìú, àùø ú÷åí òì àãîú àðâìéä ëîãéðä ðåöøéú ëìéìú îåñø. çì÷í úîëå áàåìéáø ÷øåîååì, äìåøã-ôøåè÷èåø àùø äðäéâ àú àðâìéä äîäôëðéú ÷öøú äéîéí. àçøéí äñúééâå îùìèåðå åøàå áå äùçúä îäéøä åàëæøéú ùì äçìåí äøôåáìé÷ðé. äéå ù÷éáìå òìéäí àú ãéï çæøúä ùì äîìåëä ìàçø îåúå ùì ÷øåîååì å÷éåå ìäðçéì ìàðâìéä äîìåëðéú, àåìé áàîöòåú äôøìîðè, ñîîðéí øôåáìé÷ðééí. àáì ëì äøãé÷ìéí äàðâìéí äììå ÷éåå, ëê àå àçøú, ìëåðï áàøöí àú "éùøàì äùðééä".
äøéðâèåï åîéìèåï, ñéãðé åðãäí, çåæøéí áâøñàåú îòè ùåðåú òì ëîä øòéåðåú áñéñééí: ìòí éùøàì äééúä àé-àæ øôåáìé÷ä.40 øôåáìé÷ä ÷øåáä ìùìîåú. äéà äú÷ééîä ìîï éöéàú îöøéí, åìëì äôçåú òã äîìëúå ùì ùàåì. æå äééúä çáøä äéñèåøéú åôåìéèéú îåáä÷ú, çøó î÷åøä äàìåäé äèøðñöðãðèé. éúøä îæàú, áæëåú î÷åøä äàìåäé äééúä æå îãéðú îùôè å÷äéìééä ùì öã÷ çáøúé åùì çéøåú øôåáìé÷ðéú.41 çùåá ìäãâéù: ëàùø äøéðâèåï, àå ùôéðåæä, îëðéí àú éùøàì ä÷ãåîä "úéàå÷øèéä" (áò÷áåú éåñó áï îúúéäå42), àéï äí îúëååðéí ìàéøàï ùì äàéàúåììåú. ëååðúí ìãâí îùèø àøöé, áòì îòøëú îùôèéú åôåìéèéú äîçééáú äùúúôåú àæøçéú åçéøåú àæøçéú, àùø äúîæì îæìå åî÷åøåúéå ðçöáå áîéùøéï îöååéí àìåäééí òì ôé äîùôè äèáòé. ìà îãéðä òì-ôåìéèéú, ëé àí îãéðä ôåìéèéú âáéùéú åîæå÷÷ú å÷øåáä ìøôåáìé÷ä ëôé ùàìåäéí äúëååï ìáøåà. îîìëú ëåäðéí åâåé ÷ãåù - àê ìà áãéå÷ îîìëä, åìòåìí ìà îîìëä àáñåìåèéú, åáååãàé ìà îãéðä äëôåôä ìùìéèú äëåäðéí.43
öìå äàøåê ùì äòéãï äøåîé-÷úåìé ðç òì äôøåèñèðèéí äììå, äîá÷ùéí ìôìñ ìäí ãøê áúåê ôåìéèé÷ä îäôëðéú, ôåìéèé÷ä ùì ÷ãåùä, ùì âàåìä, ùì ôøìîðè äåøâ îìëéí. äí øçùå úéòåá òîå÷ ìùìèåï äàôéôéåøéí, ìàáñåìåèéæí éøà-äëðñééä äøåèï àìéäí îï äöã äàçø ùì äúòìä äàðâìéú, çåùó ùéðééí ñôøãéåú åöøôúéåú ì÷åí òìéäí åìëìåúí, îòùä ôìùúéí åòîì÷éí. äí äðéôå àú äúð"ê ëãé ìäúâãø áå åìäúâåðï îôðé äîéìðéåí-åîçöä ä÷úåìé, îôðé îìëéå åàôéôéåøéå å÷ãåùéå. äòáøéú ðùìôä îðãðä ëðâã éäéøåúä ùì äìèéðéú. éøåùìéí ùìäí äééúä äéôåëä ùì øåîà äàôéôéåøéú: ìà ëåäðé äãú îùìå áä, ëé àí äòí ëåìå, àå ìôçåú ðöéâéå, òì ôé îôúçåú ùì ùáè åáéú àá åòì ôé àîåú îéãä ùì úáåðä îãéðéú. ëåìí îéèéáé ÷øåà, ëåìí éåãòéí àú äúåøä, ëåìí àîåðéí òì äîùôè äèáòé áâéìåéå äàìåäé, ëåìí ðåèìéí çì÷ áøôåáìé÷ä ùì îöååú.
çì÷ îï äøôåáìé÷ðéí äàðâìéí, åáäí ñéãðé, äìëå áò÷áåú ÷åðàéåñ åàôééðå àú îùèøä ùì éùøàì ä÷ãåîä ëøôåáìé÷ä àøéñèå÷øèéú. ëìåîø, äéà ðùìèä áéãé äñðäãøéï ùôòì ëñðàè, åìöãå ô÷éãé ùìèåï - îâéñèøàèéí - åáäí âí äëåäðéí. áòú äöåøê, áùòú îùáø, ÷í ìéùøàì ùåôè-ìåçí.44 àáì äùååéåï äéçñé áøëåù åäùåúôåú äàæøçéú òùå àåúä øôåáìé÷ä ÷ìñéú ìëì ãáø, çåìéä áùøùøú ääéñèåøéú. äøéðâèåï, áîéåçã, èøç ìäãâéù àú ääéñèåøéåÌú ùì éùøàì ä÷ãåîä, åáìùåï éîéðå - àú ä"ðåøîìéåú" ùìä.
åáëì æàú äéä áä òåã îùäå: äéà äééúä îãéðúå ùì äòí äðáçø. çå÷éä, åáôøè äîöååú ùáéï àãí ìî÷åí åáéï àãí ìçáøå, äúâáùå ìëìì îèìä øåçðéú åàåðéáøñìéú ùìà äééúä îåëøú áàâåøä äéååðéú àå áôåøåí äøåîé. äøôåáìé÷ðéí äàðâìéí, áãåîä ì÷åðàéåñ, äòìå òì ðñ àú äçå÷ äàâøøé äî÷øàé ëéñåã ìöã÷ ÷ðééðé çìå÷úé - úðàé çùåá ìçéåúä ùì äøôåáìé÷ä åì÷éåí äòé÷øåï äôãøèéáé.45 ò÷øåðåú äöã÷ äììå äàôéìå òì ä"èåá" äéååðé, òì ä"åéøèåÌñ" äøåîé. äéä ìä, ìøôåáìé÷ä ùì äéäåãéí, îîã øåçðé åàúé àùø àéù îï ä÷ìñé÷åðéí äôàâàðéí ìà æëä ìäúååãò àìéå. ðéëø áä äîâò ùì àöáò äàìåäéí åäøéùåí äôåìéèé åäîåñøé äòîå÷ ùäåúéøä. ç÷å÷éí äéå áä ñéîðé äçøè ùëúá àú äîöååú òì ìåç àáï.46 çå÷úä ðéúðä ìä áñéðé.
åáãéå÷ àú äãáø äæä, àú îâòä ä÷ì åä÷ãåù ùì àöáò àìåäéí áôøìîðè, ÷éåå àåúí ôåøéèðéí-øôåáìé÷ðéí àðâìéí ìøùú. äí áé÷ùå ìëåðï áàðâìéä äîäôëðéú àú éùøàì äùðééä, àú éøåùìéí äàîéúéú. ìáí àîø ìäí ùàðâìéä øàåéä, ùäæîï áùì, ùäàì òéîí.
øåá ääåâéí äììå îðî÷éí áàøéëåú îãåò äúð"ê úåîê áøôåáìé÷ä åìà áîìåëä, åîãåò äîìåëä, àå ìëì äîàåçø ôéìåâ äîîìëåú, äáéàå òì éùøàì ä÷ãåîä ãòéëä, çåøáï åâìåú.47 äîìëú ùàåì äéà äùáø äâãåì, åäí çåæøéí ùåá åùåá ìùí, ìùîåàì à ôø÷ é, àì øâò äèòåú. ùëï äééúä æå èòåú âãåìä, äï úéàåìåâéú åäï ôåìéèéú. äøé ø÷ ìä' äîîìëä. åäøé îòîã îúï úåøä äéä øâò ääù÷ä ùì øôåáìé÷ä, åáùåí ôðéí ìà ùì îìåëä.48 øôåáìé÷ä äéñèåøéú ìëì ãáø åòðééï ÷îä ìîøâìåú ääø, åìä çå÷ä åîåñãåú åøåç àæøçéú.49
òì äôøùðåú äæàú øéçôä úîéã øåçä ùì øåîà äòúé÷ä. äøéðâèåï, úìîéãí ùì àøéñèå, ÷é÷øå åî÷éàååìé, áé÷ù ìäçéì òì äîãéðä äòáøéú ä÷ãåîä àú úëðéå äéñåãééí ùì äøôåáìé÷ðéæí ä÷ìñé: ùìèåï ùì øáéí, îòåâï áçå÷éí, ðúîê áîåñãåú éöéáéí å÷áåòéí, åîåðò áàîöòåú ñâåìä èåáä äîáèéçä äùúúôåú ôåìéèéú åîöôåï àæøçé. ëëì ùéúîéãå îåñãåúéä åñâåìú àæøçéä, ëï éúàøëå éîé äøôåáìé÷ä. àáì ìà òã àéï-÷õ: ëáø àøéñèå éãò ùëì éçéãä îãéðéú, ëì ôåìéèéàä, æîðä ÷öåá åîòâì çééä ðúåï áéãé ääéñèåøéä. àôéìå äôåìéèéàä ùì äàìåäéí òöîå, ëê äáéðå äøôåáìé÷ðéí äàðâìéí, îúðåòòú òì âìé äæîï îï äøâò ùáå äåô÷ãå äâàéä áéãé áðé àãí áùø åãí.
ìîï àåúå äøâò äåáéì îòâì äçééí ääéñèåøé àú éùøàì ä÷ãåîä àì éîé æåäøä åàì ãòéëúä, äôéëúä ìîîìëä åôéöåìä ìùúé îîìëåú, åîùí àì àñåï ÷øéñúï äöôåé îøàù ùì äîîìëåú äììå. éöéàú éùøàì ìâìåú äééúä, ìãéãí ùì ä÷åøàéí äðåöøéí äììå, àñåï ôåìéèé - ðåñç ðôéìú àúåðä åñéàåá äøôåáìé÷ä äøåîéú - ìà ôçåú îùäééúä ùáø úéàåìåâé å÷èñèøåôä àðåùéú.
àáì òì îä îòéã äëéùìåï ääéñèåøé ääåà? äàí äåà ôåñì àú äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí îìùîù ãâí ôåìéèé ìòúéã ìáåà? ëê ñáø áøåê ùôéðåæä, àùø ëôø áúåòìúä ùì äîãéðä äòáøéú ä÷ãåîä ëî÷åø äùøàä ìáðé äæîï äîåãøðé, åøàä á÷øéñúä òãåú ìò÷øåúä. ìà ëï äøôåáìé÷ðéí ääåìðãéí åäàðâìéí: äí, àùø ìîãå îï äéååðéí åîï äøåîéí ìëáã àú_îòâì äçééí äèáòé ùì äèåáä áöåøåú äîùèø, ìà ðèøå ìøôåáìé÷ä ùì äø ñéðé èéðä òì ðôéìúä åòì îåúä åìà ôñìåä ìòãåú. ääôê äåà äðëåï: ãåå÷à äåãåú ìîåçùéåú äòæä ùäòðé÷ ìäéñèåøéä ùì éùøàì ä÷ãåîä_äéä äúð"ê è÷ñè øôåáìé÷ðé çé åðåùí áîàä äùáò-òùøä. áîåúä_äåøéùä äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí àú öå äàì ìøôåáìé÷åú àçøåú. åîáçéðú äîäôëðéí äàðâìéí, ùøàå áòöîí éåøùéí îåáä÷éí, äéä æä öå ì÷éåí ôåìéèé òöîàé äëôåó ìçå÷ä àæøçéú áìáã, åìà ìæéååâ ä÷úåìé äî÷åãù ùì îìåëä åëðñééä.
åëê, äúð"ê, áñéåòí ùì éåñó áï îúúéäå åäøîá"í, ñéô÷ ìøôåáìé÷ðéí äàãå÷éí ääí ãâí ùì ÷äéìééä ôåìéèéú ùî÷åøä àìåäé àáì éöøéä äéñèåøééí áúëìéú, åòì ëï äéà îòåøáú áîìçîåú øáåú åîéèìèìú áîàá÷éí ôðéîééí, îàá÷é àéùéåú åùìèåï.50 åáëì æàú, çøó çåìùåúéä äàðåùéåú, äéà ðåùàú òì âáä öéååé ìöã÷ çáøúé äîâåìí áñôø çå÷éí ùàéï ùðé ìå.
ääéñèåøéä, ëéãåò, áåìòú àú ëì éöéøéä äôåìéèééí: äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí àéððä òåã. öàöàéä îúäìëéí áàéøåôä îåëéí åçôåéé øàù. ä÷åð÷åøãéä ôéðúä î÷åîä ìãéñ÷åøãéä, ìà îòè áàùîú äîìëéí åäéöøéí äøòéí. àáì ñôø äçå÷éí ä÷ãåí ääåà òåîã òì äîãó, áàå÷ñôåøã åáìééãï åáðôåìé åáæ'ðáä, åòéîå âí ñôøé ääéñèåøéä äîúòãéí àú ùðåú îéîåùå äôåìéèé. åäñôø äøé äåà ðöçé, åäåà ëúåá òáøéú.
å
â'åï ìå÷, àáé äìéáøìéæí ä÷ìñé, äéä ðåöøé îàîéï àùø ëì äù÷ôúå _ äîãéðéú ðùòðä áîåöäø òì çåáúí ùì áðé äàãí ì÷ééí àú îöååú áåøàí. ìå÷ âí äéä, ëðøàä, àçøåï äôéìåñåôéí äôåìéèééí äâãåìéí ùáàîú ãôãôå áúð"ê áàöáòåú îéåîðåú.51 úìîéãéå, äåâé äðàåøåú äöøôúéú åäñ÷åèéú, äîáøé÷éí åäàô÷èéáééí ùáúìîéãéå - äí ùñéì÷å àú äáéáìééä äéäåãéú åäðåöøéú îùåìçï äëúéáä ùìäí. â'åï ìå÷ ðéöá àôåà òì ÷å ôøùú äîéí ùì úåìãåú ääáøàéæí äôåìéèé. äåà éãò ãáøéí ùðùúëçå îîøáéú éåøùéå, åòéâï àåúí áùéèúå äôåìéèéú.
îé ùîöåé áæéøä äúåññú ùì ç÷ø ìå÷ áùìåùéí äùðéí äàçøåðåú öôä áùéðåé îòî÷éí ùì ãîåúå äôéìåñåôéú ùì ìå÷. àéï äåà òåã úéàåøèé÷ï ùì ìéáøìéæí ÷ø, "øæä", çéìåðé-øöéåðìéñèé, äåøä øåçðé ùì ä÷ôéèìéæí.52 ðäôåê äåà. øàùéú, ìå÷ äàîéï ùáìé àìåäéí ìà ð÷ééí äáèçåú, åáìé ÷éåí äáèçåú àéï àîðä çáøúéú åàéï îãéðä.53 ùðéú, ìå÷ äàîéï ìà ø÷ ùäîãéðä öøéëä ìäáèéç àú æëåéåú àæøçéä ìçééí, ìçéøåú åìøëåù, àìà âí ùìàæøçéí éù îçåéáåú òîå÷ä ëìôé äîãéðä åáòé÷ø ëìôé àçéäí, áäéåúí áøåàéí áöìí. àú ùðé äòðééðéí äéñåãééí äàìä äùòéï ìå÷ áòé÷ø òì ñôø äáøéú äçãùä åòì îñåøú äîùôè äèáòé.
àáì äîôúç äéä ááøéú äéùðä. îôðé ùéøéáéå ùì ìå÷, åáòé÷ø øåáøè ôéìîø, èòðå ùäîìê îåìê áçñã äàì, åäåà ôèåø îëì á÷øä àðåùéú, ùäøé äåà éåøùå äéùéø ùì àãí äøàùåï. ìå÷ âééñ àú ëì á÷éàåúå äî÷øàéú ëãé ìäôøéê àú äèéòåï ùàìåäéí äòðé÷ ìàãí äøàùåï øéáåðåú îåçìèú, àå ùàãí äøàùåï (åðåç àçøéå) äåøéù àú äøéáåðåú äæàú ìùåùìú ÷ååéú åøöéôä ùá÷öä äàçø ðéöá îìê àðâìéä â'ééîñ äùðé. ùìèåï àéðå ÷ðééï îåçìè åìà éøåùä ìéðéàøéú.54 ùìèåï úìåé áîçåéáåú äùìéè ìæëåéåú äðùìèéí, åäåà áø-áéèåì åäòáøä ëàùø äôøú æëåéåú äðùìèéí òåáøú àú âáåìåú äðñáì.
îä ðçåõ àôåà ììîåã îï äúð"ê? ÷åãí ëì, òöí ééñåãä ùì äîãéðä åäéöéàä îîöá äèáò äéå äëøçééí îùåí ùáîöá ùì ñëñåê åîìçîä ðçåõ ùåôè àøöé åàéï ãé áîùôè äàì. àéìå ãé äéä áàì, äàí äééúä ôåøöú îìçîä áéï áðé éùøàì åáðé òîåï áéîé éôúç, àùø áé÷ù áîôåøù îï ä÷ãåù áøåê äåà ùéùôåè áéï äðöéí?55 áãåîä ìäåâéí ÷ìååéðéñèééí àçøéí, ìå÷ øàä áú÷åôú äùåôèéí äî÷øàéú îòéï ùìá îòáø áéï îöá äèáò ìçáøä äàæøçéú, åäîçùä ìöåøê áîîùì îãéðé ìùí ééùåá ñëñåëéí.56 äúð"ê äåà ùúéòã àú äçìèúí ùì áðé äàãí "ìëåðï ùåôè òìé àãîåú" åìä÷éí àú "äçáøä äôåìéèéú, àå äàæøçéú".57
ìéäåãéí äééúä îãéðä îéåçãú áîéðä, àùø äàì òöîå ëåðï àåúä, åâí äéà - áòé÷ø äéà - "àéðä îòãéôä ëìì ùìèåï ôèøðìé".58 áéñåãä, äúåøä äéà äîñã äîùôèé ùì äçéøåú äìàåîéú äéäåãéú. ëê áîéìåúéå ùì ìå÷ îîù: äçéøåú äìàåîéú äéäåãéú.59 àáì ãåå÷à îôðé ù"îîùì äéäåãéí" ðåñã áéãé äàì òöîå, åäéä ðúåï ìäùâçúå äîéåçãú, çùåá äéä ììå÷ ìäøàåú òã ëîä "ëúáé ä÷åãù ùåú÷éí" áëì äðåâò ìîîùìéí àçøéí, å"îãáøéí îòè îàåã òì îãéðåú".60 àéï æä àåîø ùàìåäéí àéðå ðåëç áîãéðä. ìäôê. äàîåðä áàì äéà äòøáåú äéçéãä ìëì îäìê ôåìéèé. àáì ùåí ùìéè àéðå øùàé ìäúâãø áîåçìèåú ùìèåðå îúåê äñúîëåú òì çñã äàì. éúøä îæàú, òöí äæëåú ìäú÷åîí ðâã ùìéè øåãðé îòåâðú áñéåò äàìåäé ùäåòð÷ ìîìê çæ÷éäå ëàùø îøã áëåáùå åáàãåðå, áîìê àùåø.61 äàí ìà ñééò äàì äèåá ìîåøã áîìëåú, ëàùø äöã÷ äéä òéîå?
ìå÷ æé÷÷ àôåà îàä ùðéí ùì äáøàéæí ôåìéèé îäôëðé ìëìì ùéèä ñãåøä ùì öéãå÷, îñåéâ åîúåï, ìçéìåôé ùìèåï áùí ò÷øåï äçéøåú. àáì áëê àéï îúîöéí äúéîåëéï äî÷øàééí ìäù÷ôú òåìîå. ùëï ìúôéùúå äîãéðéú ùì ìå÷ éù îîã ëìëìé åîåñøé òîå÷, åòìéå àðé îá÷ùú ìòîåã ëàï, îôðé ùîòè îàåã ðëúá òã ëä òì ÷ùø äîòî÷éí áéï úôéùú äùìèåï ùì ìå÷ ìúôéùú ä÷ðééï ùìå. åîîù ëàï, ëê àðé èåòðú, ðúï ñôø áøàùéú ìàáé äìéáøìéæí äùøàä ùàéï ìä úçìéó. ëàï îöèøôú "äëìëìä äîåñøéú" ùì ìå÷ - àùø éåøùéå îéäøå ìðèåù àåúä - àì úôéùú äùìèåï äîâáéìä åäîñééâú ùìå, äîáèéçä çéøåéåú àæøçéåú. ëàï îúìëãéí îøëéáéä ùì "äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí" ëôé ùñ÷øðå àåúí àöì ñìãï, ÷åðàéåñ, äøéðâèåï åñéãðé; ò÷øåï äçå÷, äöã÷ äçáøúé åäáéæåø äùìèåðé-âéàåâøôé-àðåùé îåáàéí éçãéå ìéãé ùëìåì úéàåøèé úçú éãéå ùì ìå÷.
ùäøé ñôø áøàùéú äåà éñåã îåñã ìëì äãáøéí äììå. ëùí ùàãí äøàùåï ìà äéä ùìéè àáñåìåèé, ëê äåà âí ìà äéä áòìéä ùì äàøõ. àãí äøàùåï ìà ÷éáì îáåøàå ãåÊîéðéåÌí òì öàöàéå åòì äàãîä ùúçú øâìéå. ìà äåà åìà ðåç åìà ùìåùú áðéå ùì ðåç. áøàùéú, àîø ìå÷, äééúä ëì äàãîä ùééëú ìëì áðé äàãí.62 àéù ìà úáò ìòöîå îìëåú àå ÷ø÷ò.
ìå÷ ìà áé÷ù ìä÷öéï øòéåï æä åìäçéìå òì àðâìéä áú-æîðå. äåà ìà äéä ôøåèå-÷åîåðéñè åàó ìà øãé÷ì îàñëåìú ä"îùååéí", úåáòé äçìå÷ä îçãù ùì ä÷ðééï.63 øåá ôøùðé ìå÷ áæîððå îñëéîéí ùä÷åîåðä ä÷ãåîä ùì ñôø áøàùéú äééúä áòéðéå òðééï æîðé. äåà øàä áä, òì ôé äáçðä ðäåâä áîñåøú äîùôè äèáòé, "÷åîåðä ùìéìéú", ùîúåëä, áçìåó äæîï, ðåèìéí ìòöîí áðé äàãí øëåù ÷ø÷òé ôøèé - åìà "÷åîåðä çéåáéú" ùòì ôéä ëì äàøõ ùééëú ìëì áðé äàãí ìúîéã.64 àéï øò áøëåù äôøèé ëùìòöîå, îôðé ùäåà, ëôé ùèòðå äøôåáìé÷ðéí, äéñåã ìäùúúôåú äàæøçéú á÷äéìééä äîãéðéú.65 ìå÷ ìà ëôø áëê, åàó òîã òì çùéáåúä ùì äæëåú äàæøçéú ì÷ðééï, åòùä æàú îèòîéí à÷èåàìééí îôåøùéí: ðâã ðéñéåðåúéäí ùì îìëé áéú ñèéåàøè ìäçøéí àú øëåùí ùì îúðâãéäí äôåìéèééí åìáèì áãøê æå àú îòîãí äàæøçé. åáëì æàú, éù âáåì âí ìæëåú çùåáä æå. ùäøé ÷ðééððå ðéúï ìðå îéãé ÷åðä ùîéí åàøõ: "[äùîéí ùîéí ìä'] åäàøõ ðúï ìáðé àãí", îöèè ìå÷ àú ãåã äîìê.66 åáçéáåø îå÷ãí éåúø ÷áò áéúø áäéøåú, áàðâìéú ôùåèä åîäãäãú: ùåí ÷ðééï áòåìí "àéðå òã ëãé ëê ùìðå ùäåà çãì ìäéåú ùì àìåäéí".67
æä ìá äòðééï. ëàï ðñîëú úôéùú äöã÷ äçáøúé ùì ìå÷ äééùø òì úôéùú äçéøåú äîãéðéú ùìå. òì ôé ìå÷ äîåùâ ÷ðééï, ôøåôøèé, çì âí òì çééðå, çéøåúðå åòì øëåùðå äôøèé, ùäåà âí äîôúç ìçáøåúðå á÷äéìééä äôåìéèéú. àáì ãåå÷à áùì ëê éù âáåì ìøëåù äôøèé. áòáø ä÷ãåí äéå áðé äàãí æëàéí ø÷ ìîä ùéëåìéí äéå ìòáã áëåç òîìí áìáã åìéäðåú îôéøåúéå áòöîí;68 àìà ùäîöàú äëñó äâãéìä îàåã àú äéëåìú ìöáåø øëåù åäåï. åáëì æàú, àí äæåìú âååò áøòá, æëåúå ìçééí âåáøú òì æëåúðå ìøëåù åòìéðå ìäàëéìå,69 ùäøé "äàìåäéí, àãåï åàá ìëì, ìà äòðé÷ ìàó àçã îáðéå øëåù ùëæä, áçì÷å äîéåçã áòåìí äæä, àìà òì îðú ùéòðé÷ ìàçéå äðæ÷÷ æëåú ìòåãôéí ùì ðëñéå, åìà öåã÷ éäéä ìîðåò àåúí îîðå ëàùø îçñåøå ãåç÷".70 á÷öøä, îîù ëùí ùàéï ùìèåï îåçìè, ëê àéï âí øëåù ôøèé îåçìè. äìéáøìéæí äîå÷ãí éð÷ àú ò÷øåðåú äöã÷ äçáøúé ùìå îàåúå äî÷åø ùîîðå ùàá àú ò÷øåðåú äùìèåï äîåâáì.
ìå÷ äåñéó ìäùúééê àôåà ìîçåæåú "äëìëìä äîåñøéú", ìäåâéí àùø ëììå àú äâÅø, äéúåí åäàìîðä áðéúåçéäí ääéñèåøééí åäîãéðééí. ä÷åðè÷ñè ùì ìå÷ äéä òãééï æä ùáà ìéãé áéèåé úîöéúé àöì ìééáðéõ: äöã÷ àéðå àìà öã÷ä.71 ùéîå ìá ùáùôä äìèéðéú åááðåúéä àéï ëì ÷ùø àèéîåìåâé áéï éåñèéöéä ì÷àøéèñ. àáì äòáøéú, ëéãåò ìðå, äñîéëä àú äùðééí îùçø áøéàúä.
àá÷ù ìäöáéò, àí ëï, òì ÷ùø àîéõ - äèòåï òãééï áéøåø éñåãé áëì äðåâò ìéçñé ñéáä åúåöàä - áéï ääáøàéæí äôåìéèé ìúôéùú äçéøåú äøôåáìé÷ðéú ù÷ãîä ììéáøìéæí ä÷ìñé. ëì òåã ãá÷å ääåâéí äàéøåôéí áúáðéú "äëìëìä äîåñøéú", äééúä äîãéðä äòáøéú ä÷ãåîä ðø ìøâìéäí, îôðé ùø÷ äéà ñéô÷ä ìäí ãâí ìàìèøåàéæí ãúé-çáøúé ÷äéìúé åîòåâï áçå÷.72 åàåìé öøéê ìäôåê ëàï àú ä÷ùø äñéáúé åìåîø ùëì òåã ÷øàå äîùôèðéí åäôéìåñåôéí áúð"ê ÷øéàä à÷èåàìéú, åøàå áå î÷åø èåá åîåòéì ìúéàåøéä ôåìéèéú îåãøðéú, äí ãá÷å áò÷øåðåú "äëìëìä äîåñøéú".
æ
éù äñáøéí øáéí ìãòéëúå ùì äúð"ê äôåìéèé áøàùéú äîàä äùîåðä-òùøä. äéñèåøéåðéí úåìéí æàú áðñéâúä ùì äôøåèñèðèéåÌú äøãé÷ìéú, áøúéòä äâåáøú îôðé äúìäîåú àãå÷ä (ëôé ùäøàä îéëàì äã73), áîôìú äøôåáìé÷ðéæí äàðâìé äîäôëðé, áòìééú äîìåëä äøéëåæéú äøéàì-ôåìéèéú, åàó áðñéâú äëúéáä äìîãðéú äìèéðéñèéú, åáëììä âí äîåîçéåú ääáøàéñèéú, ìèåáú äùðéðåú äôéìåñåôéú äçãùä áùôåú àéøåôä äîåãøðéåú ðåñç àãéñåï åðåñç ååìèéø.
òì ëì àìä àðé îá÷ùú ìäåñéó àú òìééúä ùì äðàåøåú äñ÷åèéú òí úôéùä çãùä ùì çáøä åëìëìä, úôéùä ùúáðéú äéñåã ùìä àéðä òåã "äëìëìä äîåñøéú" àìà äùå÷ äèáòé, ùå÷ ùéã ðòìîä îëååðú àåúå åîùúúôéå îçæé÷éí á÷ðééï èåèìé, ììà ñééâéí.74 ëàï, áùå÷ äèáòé áâìâåìå äîåãøðé, àéï òåã îîã àìåäé ì÷ðééï äôøèé. àéï òåã öåøê áàìèøåàéæí äããé áñéñé ùì áøåàéí áöìí. àéï òåã áöò áùðàú äáöò. ðäôåê äåà: äàãí äàéøåôé äîåãøðé ùì ãééååéã éåÌí åàãí ñîéú äåà ñåçø åìà àæøç, îðåîñ îàåã åàðåëé òã äéñåã, ôøèé åàéðèøñðèé áúëìéú. èåáú äëìì äéà îòéï áåðåñ áìúé îëåÌåï ùì ôåòìå ìîòï áéúå, äåãåú ìîðâðåðé äååéñåú ùì äùå÷. äåà î÷ééí äáèçåú áùì ìçõ çáøúé åçùù îãòåúéäí ùì ùëðéå, ìà îéøàú àìåäéí. àôéìå àí àãí ôøèé æä àå àçø äåà îåñøé, äçáøä ëåìä àéðä éëåìä ìäéåú îåñøéú åàéï ìä ëì öåøê áëê.75 äöã÷ äåà òéååø åîëðé, åáðé äàãí îìåèùéí ãééí ëãé ìàæï àéù àú éöøéå äøòéí ùì ùëðå. éåÌí åñîéú äí ùñâøå àú äúð"ê åàú ÷é÷øå, åôúçå àú ôøéð÷éôéä îúîèé÷ä ùì ðéåèåï, ááåàí ìäîöéà àú îãò äëìëìä äîåãøðéú.76
ëàï çì ä÷øò äâãåì äøàùåï áúåìãåú äìéáøìéæí ä÷ìñé,77 ÷øò ùðåìã á÷øéàä äñì÷èéáéú áëúáé àáéå äâãåì, â'åï ìå÷. äàæøç äåà ðùà ùì æëåéåú ùîòðé÷ä äîãéðä, æëåéåú ùàéï òåã ëðâãï çåáåú îåñøééí. òìéå ìùîåø çå÷, àê äåà ôèåø îàçøéåú àæøçéú ÷äéìúéú. àú î÷åí ääùúúôåú äàéùéú úåôñéí çå÷åú åîðâðåðé àéæåï îùèøééí. ãééååéã éåÌí ÷áò ùîñåëï ìáññ îãéðä îåãøðéú âãåìä òì ñâåìåúéäí äèåáåú ùì àæøçéä.78 æ'àï æ'à÷ øåñå èòï ùëì îãéðú çå÷ äéà øôåáìé÷ä.79 âí òîðåàì ÷àðè äëøéæ, ùðéúï ìä÷éí îãéðä îàåøâðú äéèá "àôéìå ìòí ùì ùèðéí", åáìáã ùéäéå øöéåðìééí.80 ìà äàæøçéí, ëé àí äúáåðä åäçå÷, àîøå øåñå, éåÌí å÷àðè, äí àùéåúéä ùì îãéðú äòúéã. äìéáøìéæí ä÷ìñé äôðéí àôåà àú úôéùú äèøéèåøéä åäîùôè ùäôé÷ â'åï ñìãï î÷øéàúå áúð"ê åáúìîåã, àáì ìà àú öéååé äòøáåú ääããéú ùì "äëìëìä äîåñøéú".81
ääåâéí äâãåìéí ùì äðàåøåú ìà ðæ÷÷å òåã ìáøéú äéùðä åìøôåáìé÷ä ùì äòáøéí. ëúáéäí äôåìéèééí ùì éåÌí, ÷àðè åàáåú äôãøìéæí äàîøé÷ðé øé÷éí ëîòè îäúééçñåéåú ìéäåãéí áëìì, ÷ì åçåîø ìðéñéåðí äôåìéèé ä÷ãåí. ëòú, áðéâåã ìîàä ä÷åãîú, òìéáåúí åðçéúåúí ùì äéäåãéí áðé-äú÷åôä òìå á÷ðä àçã òí æðéçåúå ùì äî÷øà ëî÷åø äùøàä àå ëéñåã ôéìåñåôé åøåçðé ìúéàåøéåú çãùåú òì àåãåú äîãéðä åäçáøä.82 ìãéãå ùì îåðèñ÷ééä øá-ääùôòä, ùåá ìà äéå ùðéí-òùø äùáèéí àìà çáøä ÷ãåîä äîöåéä òì ñó äîòáø áéï ùìá äîøòä ìùìá äç÷ìàåú. äúåøä ùåá ìà äééúä äúâìîåú äöã÷ äàìåäé àå äèáòé, àìà çå÷ä òúé÷ä îòùä àãí. âí àí ëîä îçå÷é îùä äéå "ðáåðéí áúëìéú" áä÷ùø ãúé-äéñèåøé, ÷áò îåðèñ÷ééä, àéï îëì î÷åí ÷ùø îäåúé áéðí åáéï äîùôè äèáòé. ìòúéí îöååú äãú äéäåãéú àó ñåúøåú áîåáä÷ àú çå÷é äèáò.83
áéäåãéí áðé-äæîï øàä àôåà äìéáøìéæí äàéøåôé îåùà îåøëá ìéöøéí, ìàéáä åìðãéáåú, àáì ìà áðé-ùéç úéàåøèééí, áååãàé ìà áúçåí ääâåú äîãéðéú.84
äáòéä ìà äééúä ðòåöä áàðèéùîéåú âøéãà, òì àó ùçì÷ îäåâé äðàåøåú áìèå áéçñí äùìéìé ëìôé éäåãéí; ùäøé âí àçãéí îäåâé äîàä äùáò-òùøä, åáäí â'åï ñìãï òöîå, ùéìáå ãòä ùìéìéú òì äéäåãéí áðé-æîðí òí òðééï òæ åäòøëä âãåìä ìøôåáìé÷ä äòáøéú ä÷ãåîä åàó ìäåâé ãòåú éäåãéí îàåçøéí. àáì æå äøáåúà: ùðéåú æå äéà ùàáãä ëòú. ìãéãí ùì îåðèñ÷ééä, øåñå åéåÌí, ääéñèåøéä äî÷øàéú éù áä ìëì äéåúø ãåâîàåú ôåìéèéåú æðéçåú, çì÷ îï äâìøéä äîöåéä áñôøééúå ùì àãí îùëéì åúå ìà.85 øåñå øàä áîùä åáìé÷åøâåñ îçå÷÷éí ùååé òøê îáçéðä äéñèåøéú åøçå÷éí îï äîöéàåú äàéøåôéú ùì æîðå.86 àöì äåâéí àçøéí, ãåâîú ÷àðè, äîñåøú äîãéðéú äéäåãéú îå÷òú ëú÷ãéí ùìéìé îîù. ðåäâé éùøàì äîúåòãéí áúð"ê ùåá àéðí úáðéú äéñåã ùì äîùôè äèáòé, åäòáøéí ä÷ãåîéí ùåá àéðí áðé-äîæì ùäéå ôòí ÷øåáéí áéåúø ìöìçú äîùôèéú-øöéåðìéñèéú ùì ãáøé àìåäéí çééí. äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí ùåá àéðä ãâí ùì çéøåú.87 åëàï ðòåõ ääáãì áéï øòéåï äçéøåú äøôåáìé÷ðé-îäôëðé ùì äîàä äùáò-òùøä åáéï øòéåï äçéøåú äìéáøìé, àùø ÷øí òåø åâéãéí àöì îåðèñ÷ééä, éåÌí, øåñå å÷àðè: äàçøåðéí ìà øàå òåã ìðâã òéðéäí ÷äéìú àæøçéí ôòéìä äîçåéáú ìùìèåï òöîé åìöã÷ çáøúé, ëé àí îãéðä âãåìä áòìú ëìëìä îåãøðéú åîåñãåú ùìèåï - åìå âí ùìèåï îìåëðé - äàåëôéí àú îøåú äçå÷ òì ðúéðéí ùãòúí ðúåðä ìçéé äôøè åìòñ÷éäí áùå÷. îåðèñ÷ééä àó ú÷ó áîéùøéï àú äàåèåôéä äøôåáìé÷ðéú ùì â'ééîñ äøéðâèåï. "áàé-éãéòúå àú èáòä ùì çéøåú àîéúéú", èòï, "äòñé÷ òöîå [äøéðâèåï] áçéôåù àçø çéøåú ãîéåðéú".88
ðèéùú äî÷åøåú äéäåãééí òìúä àôåà á÷ðä àçã òí æðéçúä ùì úôéùú äçéøåú äøôåáìé÷ðéú áâøñúä äôøåèñèðèéú-îäôëðéú. äúð"ê äôåìéèé äìê åðñâø. àú ùéðåé äîòî÷éí äæä îéèéáä ììëåã ãåå÷à äòøä ÷èðä ùì ãééååéã éåÌí, ëìàçø éã, áîàîøå "òì äàùøàé äöéáåøé". äúð"ê, ëåúá éåÌí, îæëéø àú àåöø îîåðå ùì äîìê çæ÷éäå, "àí àðé æåëø ðëåï".89 â'åï ìå÷, ëîãåîä, äéä îòãéó ìäé÷áø çééí åìà ìäéúôñ áäúééçñåú îæìæìú ëì ëê ëìôé äáøéú äéùðä. øáéí îáðé äãåø ùìàçø éåÌí àôéìå ìà èøçå òåã ìðñåú å"ìæëåø ðëåï".90
ë÷åì ÷åøà áîãáø ðåúø îùä îðãìñåï, ùáñôøå éøåùìéí åáëúáéå äàçøéí ðéñä ìòöåø àú ääúøç÷åú äáøåøä ùì äæøîéí äîøëæééí áôéìåñåôéä äàéøåôéú îï ä÷åøôåñ äéäåãé. àìà ùîðãìñåï òöîå ðúôñ áúåìãåú äðàåøåú, ìîøáä äàéøåðéä åùìà áèåáúå, ãåå÷à ëðîòï ùì äöäøåú îøèéèåú ðåñç ðúï äçëí ùì âåèäåìã àôøéí ìñéðâ,91 éåúø îàùø ëôéìåñåó ùäöìéç ìééáà îäåéåú îï äôéìåñåôéä äéäåãéú àì äùéç äîåãøðé. îðãìñåï æëåø áòé÷ø - åáãøê ùäééúä îëòéñä åîòöéáä àåúå òöîå - ëàåáéé÷è åìà ëñåáéé÷è. ëöãåÌ÷ åìà ëöåã÷.92
àú äúáðéú äæàú äðçéìä äðàåøåú ììéáøìéæí äàéøåôé äîàåçø._äéäåãé - ìà òåã îåøä ôåìéèé - äåà ëòú àáï áåçï ìñåáìðåú, àå ìäé÷ñîåú, àå ìúéòåá, ùì äàãí äàéøåôé äîåãøðé. éäåãé àéøåôä äåôëéí ìîëåúáéí, ìà òåã îúëúáéí. äéäåãé àöì ìñéðâ, ååìèø ñ÷åè åâ'åøâ' àìéåè äåà ðîòï ùì çñã, ðùà îåùê åàæåèøé ùì çëîä ðñúøú òúé÷ä - àê ñôø äñôøéí ùìå äåùìê îùåìçï òáåãúå ùì äôéìåñåó äôåìéèé áçæøä àì î÷åîå äéùï òì ãåëï äîèéó åúçú îðåøú äôéìåìåâ.93
ç
òã äøáò äàçøåï ùì äîàä äòùøéí ðåúøä áìéáøìéæí äîòøáé, ùéäåãéí ëîå éùòéäå áøìéï åéò÷á èìîåï úøîå ëä øáåú ìçéæå÷å, ø÷ æé÷ä ÷ìåùä áìáã ìî÷åøåú äéäåãééí. âí çðä àøðãè, ùáé÷åøúä ëìôé äìéáøìéæí äàéðãéáéãåàìéñèé éåð÷ú îî÷åøåú éååðééí åøåàä áôåìéñ ãâí äùøàä òé÷øé, ìà ðæ÷÷ä ì"øôåáìé÷ä ùì äòáøéí". äîçåéáåú äéäåãéú ììéáøìéæí, ùäúçæ÷ä îàåã ìàçø îìçîú äòåìí äùðééä åøöç éäåãé àéøåôä, ìà ðùòðä ëîòè ëìì òì î÷åøåú äùøàä éäåãééí. èìîåï åáøìéï, áòìé æäåú úøáåúéú-éäåãéú îåö÷ä, çáøå àì äìéáøìéæí ëðîòðéå àñéøé äúåãä, ìà ëöàöàéä ùì úøáåú ùåúôä.94 ìéáøìéí éäåãéí àçøéí, ëîå äîùôèðéí äàå÷ñôåøãééí äì"à äàøè åéåñó øæ, ìà çùå öåøê áîâò ëìùäå áéï æäåúí äàéùéú åîåöàí äìàåîé ìáéï úåøúí äîùôèéú-îãéðéú. îöã àçø, ôéìåñåôéí éäåãéí ëîøèéï áåáø åòîðåàì ìåéðñ, ùòùå ùéîåù òùéø áî÷åøåú, ìà ðîðå ãåå÷à òí ùåøåú ääåâéí äîãéðééí äìéáøìééí.
îöá òðééðéí æä äùúðä áùìåùú äòùåøéí äàçøåðéí. äìéáøìéæí ä÷ìñé ìà ÷øñ, àê ðîúçä òìéå áé÷åøú ðå÷áú îöã ëåúáéí àùø äôðéîå äéèá àú òøëéå. ìãòú øáéí, äéåí àéï ãé á"ìéáøìéæí øæä", àéï ãé áäñãøú æëåéåú äàæøç äáñéñéåú áìáã, åàéï ãé áëìëìú ùå÷ çåôùéú. àåúä "çéøåú ðâèéáéú", äçéøåú ùì äéçéã îôðé äúòøáåú âñä ùì îãéðä, ëðñééä åîîñã, ùàåúä äå÷éø éùòéäå áøìéï, ùåá àéðä éëåìä ìôèåø àåúðå îï ääúîåããåú òí "äçéøåú äôåæéèéáéú", äçåôù ìôòåìä àæøçéú áîøçá äöéáåøé, àùø áøìéï ëä çùù îðéöåìä ìøòä. âí ìéáøìéí îåáä÷éí ùáéðéðå îá÷ùéí ìãåï ëòú âí áæëåéåú çáøúéåú åìà ø÷ áæëåéåú ôøè, âí áæëåéåú ÷áåöúéåú åáæäåú ÷éáåöéú åìà ø÷ áæå äôøèéú. äìéáøìéæí ð÷øà ìáçåï âí àú äñãøú çéé äùëðåú ùì úøáåéåú äçéåú áëôéôä îãéðéú àçú. ùàìåú ùì öã÷ çáøúé åëìëìé îçìçìåú ëòú òîå÷ ìúåê îåøùú äùå÷ äçåôùé åäéã äðòìîä îáéú îãøùí ùì äðàåøéí äñ÷åèéí. åáðéâåã ìîñåøú äøéëåæéú, äîãéðéú-âáåää, äìâìéñèéú, ùéøù äìéáøìéæí îéåÌí åîîåðèñ÷ééä åî÷àðè, àðå îâìéí ëòú ùåá àú ëåçä ùì äúåáðä äøôåáìé÷ðéú äéñåãéú äîééçñú îù÷ì øá ìàæøç äôòéì, äîééçñú çùéáåú ìäúøçùåéåú ôåìéèéåú äîáåæøåú áàøõ ëåìä, äøç÷ îâáòú ä÷ôéèåì åîâáòú øí åîâãåúéä ùì äúîæä.
òì ëï îúçéìéí äåâé ãòåú ìéáøìééí åôåñè-ìéáøìééí éäåãéí åéùøàìéí ìçôù ð÷åãåú ùì øìååðèéåú áî÷åøåúéäí äúøáåúééí: îéëàì ååìöø, éòì úîéø, àîéúé òöéåðé.95 àáì ãåå÷à äàñëåìä ùòì áøëéä äúçðëúé, ääéñèåøéåðéí çðéëé ÷ééîáøéãâ' åäúéàåøèé÷ðéí ùì äøôåáìé÷ðéæí, îòãéôéí ìäñúô÷ áäùøàä ä"ðéàå-øåîéú" ùì äîñåøú äøôåáìé÷ðéú äàéøåôéú åìäîòéè áòøê ääùôòä äéäåãéú àå ìäúòìí îîðä ìçìåèéï.96
àéï úçìéó ìäùøàä äéååðéú åäøåîéú. áìòãéä àéï äåîðéæí, àéï_ôøè, àéï ìéáä ãîå÷øèéú åàéï úùúéú îåñãéú åàðåùéú ìàåúå òðééï ùàøéñèå ç÷÷ áæéëøåððå äîùåúó, àåúå òðééï ùäéååðéí äí ùäîöéàåäå, ùäí èáòå àú ùîå, åàó äòæå ì÷ùø àåúå áèáåøå òí äéôä åòí äèåá: äôåìéèé÷ä.
àáì ëàùø ðèìä àéøåôä äîåãøðéú àú ÷öåú äçåèéí äììå, çåèé-äùúé, äí ðùæøå áòåã øòéåðåú ùìà áàå îàúåðä åìà îøåîà. ááåàðå ìùæåø àú çåèé-äòøá äììå áúôéùåú äçéøåú äîåãøðéåú îîúéï ìðå äúð"ê, åòéîå äúìîåã åäîùðä úåøä. äúð"ê äîãéðé, ùáòéðé äðåöøéí ääí äéä ÷ãåù éåúø îè÷éèåñ - àáì âí äéñèåøé åôåìéèé éåúø îï äáøéú äçãùä; äúð"ê äúåçí âáåìåú ëãé ì÷áò áúåëí éùåú îãéðéú ùçå÷éä çìéí òì ëì éåùáéä; äúð"ê äîùôèé, ùàìåäéå äåà áøàù åáøàùåðä ùåôè ëì äàøõ, åéìåã àéùä ëàáøäí àáéðå îäéï òì ëï ìòøåê ìå îãé ôòí áé÷åøú ùéôåèéú.97
åòí äúð"ê äîãéðé åäúð"ê äîùôèé ðéöá âí äúð"ê äçáøúé, ùçå÷éå äñåöéàìééí äùôéòå òîå÷åú òì äøôåáìé÷ðéæí äàåèåôé åòì "äëìëìä äîåñøéú" ùì äîàä äùáò-òùøä. àìîìà ðâðæä äîåøùú äæàú åð÷èò äøöó ùìä äééúä éëåìä ìäæéï áîéùøéï àú äîçùáä äçáøúéú ùì øàùéú äîàä äòùøéí. ôòí ëîòè éãòðå æàú. à"ã âåøãåï, áøì ëöðìñåï åîøèéï áåáø áååãàé éãòå. àðùé àøõ éùøàì äòåáãú åä÷éáåöéí åäîåùáéí äáéðå ãáø îä òì äøìååðèéåú ùì äî÷øà ìëîéää äîåãøðéú ìöã÷ çáøúé, àáì äí ìà éãòå ùñìãï, ÷åðàéåñ åäøéðâèåï åìå÷ ëáø äéå ùí, ùàéøåôä äîåãøðéú áøàùéúä äù÷éòä îàîöé úéååê øáéí áéï äéùøàìéí ä÷ãåîéí ìéùøàìéí äçãùéí, åáðúä âùø ôåèðöéàìé áéï øòéåðåú çãùéí ùì çéøåú åöã÷ ìî÷åøåúéäí äëúåáéí âí òáøéú. åàú äâùø ääåà ðçåõ ìçôåø åìùçæø òëùéå.
îä äí àôåà äðëñéí áðé-ä÷ééîà ùîöéòä ìðå äîàä äùáò-òùøä ì÷øåà, áòéðééí ìàå ãåå÷à éäåãéåú, îúåê î÷åøåúéðå ùìðå? äöòúé ëàï ùìåùä: ÷åð÷øèéæöéä èøéèåøéàìéú ùì îãéðú äçå÷; øôåáìé÷ðéæí ìà-øåîé ùîåùúú òì ÷äéìééä ùì àçøéåú äããéú äùåîòú ÷åì îåñøé òìéåï åîôøùú àåúå áàîöòåú çå÷éí çáøúééí; åìáñåó - äîåãì äôãøèéáé, ùùåá ðçåõ ëì ëê áôúç äîàä äòùøéí åàçú. ðçåõ, ìà ø÷ îùåí ùìðâã òéðéðå àéøåôä îëåððú òöîä ëøôåáìé÷ä ôãøèéáéú, àìà îùåí ùéùøàì äîåãøðéú òöîä äéà, àí ðàáä åàí ìàå, øôåáìé÷ä ôãøèéáéú. ìà ìçéðí îùîùéí ìðå ùáèé éùøàì îèôåøä ÷öú ùçå÷ä ìúéàåø èååç ääáãìéí äúøáåúééí, äçáøúééí åäîðèìééí ùáéðéðå, åìáéèåé äàôùøåú ùáéï äùåðåÌéåú åäîúçéí åäçåìùåú, îîù ëáùéøú ãáåøä, îñúúø àéæä îëðä îùåúó òîå÷, àéæä àéðèâøì.
ìëï àðé îöéòä ìä÷ùéá ìøôåáìé÷ðéí ääí, ÷åðàéåñ åäøéðâèåï, åìîä ùîöàå áúð"ê: ãåå÷à ìîøâìåú àøåï äáøéú äí îöàå ôåìéñ. ãåå÷à áúéàå÷øèéä ä÷ãåîä ääéà äí îöàå ðåó ôåìéèé îáåæø åòúéø îðäéâéí î÷åîééí åàéùéí çãé ìùåï. äéäåãéí äîúååëçéí òí úëðéúå äâãåìä ùì äàìåäéí, äí ùäéå ðçåöéí ìøôåáìé÷ðéí ùì äîàä äùáò-òùøä. ìà ø÷ äôàâàðéí äéååðéí åäøåîéí ùéöøéäí äòæéí ôèåøéí îòåÌìä ùì úëðéú àìåäéú; ìà ø÷ äðåöøéí äàãå÷éí ùäúéàåìåâéä ùìäí îçééáú ãéëåé úùå÷åú äôøè åöéåú ìùìéè ùáçñã äàì - àìà ãåå÷à äéäåãéí, ùàîåðúí åúôéùú ääéñèåøéä ùìäí îðåîøéí áøöåðåú ôåìéèééí ôøèééí åáãîåéåú ôåìéèéåú ñåøøåú, ãåå÷à äí äéå ãøåùéí ìðéñéåï äðåòæ ìäçéì òì àéøåôä äîåãøðéú àú úáðéúä ùì äôåìéèéàä äàæøçéú.
àéï áãáøéí àìä ëãé ìçâåâ áæçéçåú ãòú àú äòåáãä ùéù äøáä îàåã ëøåîåæåîéí éäåãééí áâðèé÷ä äîåøëáú ùì îçùáú äçéøåú äîòøáéú áéï àøñîåñ åìå÷, àìà ëãé ìäöéò ùðçùåá îçãù òì îáçø îöåîöí ùì äëøåîåæåîéí äììå ùàåìé ðçåöéí ìðå äéåí. àåìé éù áäí âí ëãé ìôø÷ ñåó-ñåó àú äãéëåèåîéä äôùèðéú áéï éäãåú ììéáøìéæí, àå áéï éäãåú ìãîå÷øèéä ìéáøìéú, ááçéðú äòúé÷ åäîñåøúé ëðâã äæø åäîéåáà. äìéáøìéæí àéðå éååðåú. îùå÷òåú áå ôøãéâîåú ùî÷åøï áñôøé ùîåú, ùåôèéí åùîåàì åîìëéí, áúìîåã åáøîá"í. àí úøöå, úéðå÷åú ùðùáå. àí úòãéôå, ùàøé áùø áìá îçùáú äîòøá.
äðëñ äâãåì áéåúø ùäòðé÷ äúð"ê ì÷åøàéå äôåìéèééí äåà äëøä áçùéáåúä ùì àéùéåú äéçéã áúåê ääéñèåøéä äîãéðéú, áñâåìåú àåôééí ùì ùåôè-ìåçí ëâãòåï, îðäéâä-îùåøøú ëãáåøä, àåôåæéöéåðø ëðúï äðáéà, øåöçú-áòú-îìçîä ëéòì àùú çáø ä÷éðé, îú÷ï çáøúé ëòîåñ, áï àãí ëùàåì äîìê. äúð"ê ä÷ãéí àú î÷éàååìé åáéùø àú áåàå ùì äñåáéé÷è äôåìéèé, äàéðãéáéãåàì äçåùá åäôåòì, äçåù÷ åäîúàô÷, àì úåê ääéñèåøéä äîòøáéú. äúð"ê äåà äîåÊñê úãéø, ëáùéøå ùì ðúï àìúøîï ìéì çðéä, "àú ëéùåôä ùì øòåú-øåç ááðééðä ùì îîìëä", àú îðéòé äôøè áãáøé éîéä ùì äîãéðä.
åæä ÷ñí ìøôåáìé÷ðéí, ùäôåìéèéàä ùìäí òåîãú òì ñâåìåúéå äèåáåú ùì äàæøç åòì øåçå åòøðåúå ùì äéçéã. àáì ìà ììéáøìéí. äììå - îéåÌí å÷àðè òã áøìéï åøåìñ - áé÷ùå ìäøçé÷ àú äîãéðä äîåãøðéú äâãåìä îëì úìåú áñâåìåú ðôùå åàåôéå ùì äôøè äôòéì, ùì îðäéâ æä àå àçø, ùì àæøç æä àå àçø.
ëì îé ùçù äéåí ùääéîåø äæä ðëùì, ùîëðéæîéí ìâìéñèééí àéï áäí ãé, ùîåñãåú åçå÷åú åàôéìå æëåéåú àéï áäí ãé, îåæîï àôåà ìçæåø àì äîòáãä äâãåìä ùì äîàä äùáò-òùøä. åîùí, áäùøàú äøôåáìé÷ä ùì äøåîàéí åäøôåáìé÷ä äàçøú, ùàéï ìä úçìéó, æå ùì äòáøéí, àôùø àåìé ìäçæéø àú èáò äàãí, àú àçøéåú ä÷äéìä åàú îòùéå ùì äéçéã àì ìá äãéåï äôåìéèé åäöéáåøé.
ôðéä òåæ-æìöáøâø äéà îøöä áëéøä ááéú äñôø ìäéñèåøéä åáô÷åìèä ìîùôèéí áàåðéáøñéèú çéôä. äîàîø îáåññ òì ääøöàä áîçùáä îãéðéú éäåãéú òì ùí æìîï çééí áøðñèéï ùðòøëä òì éãé îøëæ ùìí áéøåùìéí, áéåí 10 áéðåàø 2002.
äòøåú
äîç÷ø ùáéñåã äîàîø ðòøê áçì÷å áúîéëú ä÷øï äìàåîéú ìîãò, åáçì÷å áäùøàú ñîéðø åäøöàä áîñâøú îøëæ ùìí. àá÷ù ìäåãåú ìùìîä àáéðøé, îéëàì äã, àåôéø äòáøé, òìé æìöáøâø, à"á éäåùò, îøéí éøãðé, îðçí ìåøáøáåéí, ãï ôåìéñø, éåñó öéâìø, îðçí ÷ìðø, åàáéòæø øáéö÷é, òì äòøåúéäí îàéøåú äòéðééí ìèéåèåú îå÷ãîåú ùì îàîø æä. òì ãéåï åúâåáåú ðúåðä úåãúé âí ìîùúúôé ñîéðø îøëæ ùìí åìîàæéðé ääøöàä äùðúéú òì ùí çééí æìîï áøðñèéï áùðú úùñ"á. úåãä îéåçãú ììàä ÷îôÌåÊñ áåøàìÅåé, àùø äòîéãä ìøùåúé çåîø ùèøí ôåøñí. âáé âåàøéðå åéåìéä áøùãñ÷é ìééáåáéõ' ñééòå áúøâåí îàéèì÷éú åéáåàå òì äáøëä. ìáñåó àðé øåöä ìäåãåú ìéåøí çæåðé òì äòøåúéå.
1. "àáì ìôðé ùðöäéø îäå äîåñø äðåöøé åîä àéðå, éäéä æä îåòéì àí ðçìéè úçéìä îä îùîòåúå ùì îåñø ðåöøé. àí îåùâ æä îëååï ø÷ ìáøéú äçãùä, àðé úîä àí àãí äùåàá àú äéãò ùìå áòðééï æä îï äñôø òöîå éëåì ìäðéç ìâáéå ùäåöâ ëãå÷èøéðä ùìîä ùì îåñø àå ùðåòã ìùîù ëãå÷èøéðä ëæå... îòåìí ìà äéä æä îï äàôùø ìâæåø îîðå âåó ùì ãå÷èøéðä àúéú îáìé ìáññ àåúå òì äáøéú äéùðä, ëìåîø òì îòøëú ùäéà áäçìè îåøëáú, àáì áîåáðéí øáéí áøáøéú åîéåòãú ø÷ ìòí áøáøé". J.S. Mill, On Liberty (1859), ed. Stefan Collini (Cambridge: Cambridge, 1989), pp. 49-50.
2. åëê áîøáéú äñ÷éøåú äëììéåú ùì äîñåøú äìéáøìéú, ãåâîú John Gray, Liberalism (Minneapolis: University of Minnesota, 1986).
3. ä÷åáõ Michael J. Sandel, ed., Liberalism and Its Critics (New York: New York University, 1984), ùðçùá áùðé äòùåøéí ä÷åãîéí ìàñåôä îøëæéú áôåìîåñ áéï çñéãé äìéáøìéæí ä÷ìñé ìîá÷øéå, àéðå ëåìì àó ìà äúééçñåú àçú ìî÷åøåú äéäåãééí, ìà îöã "ìéáøìéí" ëéùòéäå áøìéï åìà îöã "îá÷øéäí", ëãåâîú çðä àøðãè åîéëàì ååìöø. ååìöø ôéúç, àîðí, áî÷áéì ìáé÷åøú äìéáøìéæí ùìå, âí ãéåï îòîé÷ áîçùáä äôåìéèéú äéäåãéú. ìòåîúå, îá÷øé-ìéáøìéæí ÷úåìéí ëîå ö'øìñ èééìåø åàìñãééø î÷éðèééø çùôå ëáø áùðåú äùáòéí àú äøìååðèéåú äôåìéèéú äîöåéä ìãòúí áôéìåñåôéä äîåñøéú ä÷úåìéú.
4. Quentin Skinner, Liberty Before Liberalism (Cambridge: Cambridge, 1998),_pp. 117-119 (ìäìï çéøåú áèøí äìéáøìéæí).
5. " ".
6. Richard Tuck, Philosophy and Government, 1572-1651 (Cambridge: Cambridge, 1993), pp. xi-xii.
7. îòðééï ùâí äåâéí ùèòðå ëé äòåìí äîåãøðé åäàãí äîåãøðé úåáòéí îáðéí úéàåøèééí çãùéí áúëìéú, ëé ìîåãøðä éù úåáðåú ôåìéèéåú äçåøâåú îëì ÷ùú äàôùøåéåú ùîöéòä ìä îåøùú äòåìí äòúé÷, òãééï îöàå òðééï áéååï äòúé÷ä åáøåîà äòúé÷ä, åàôéìå áâåúéí åáñ÷ñåðéí ä÷ãåîéí. äî÷åøåú äòáøééí ðæðçå áéãé äðàåøåú äøáä ìôðé äçìåôåú ääéñèåøéåú äàçøåú.
8. éùòéäå áøìéï, "ùðé îåùâéí ùì çéøåú" (1958), áúåê éùòéäå áøìéï, àøáò îñåú òì çéøåú, úøâí: éò÷á ùøú (úì àáéá: øùôéí, úùì"à), òî' 220-170.
9. ñ÷éðø, çéøåú áèøí äìéáøìéæí.
10. J.G.A. Pocock, The Machiavellian Moment: Florentine Political Thought and the Atlantic Republican Tradition (Princeton: Princeton, 1975) (ìäìï äîåîðè äî÷éàååìéàðé); Quentin Skinner, The Foundations of Modern Political Thought, vol. I: The Renaissance (Cambridge: Cambridge, 1978), chs. 4, 6; åìúéàåøéä ôåìéèéú ùùåøùéä áäéñèåøéä ùì äîçùáä äôåìéèéú øàä Phillip Pettit, Republicanism: A Theory of Freedom and Government (Oxford: Clarendon, 1997) (ìäìï øôåáìé÷ðéæí).
11. ëê, ìîùì, ëúá ìééáðéõ ôøåãéä òå÷öðéú òì ääéñèåøéåï äöøôúé äâãåì áåñåàä. áåñåàä äúééîø ìâæåø àú æëåú äëéáåù äöøôúé áàéøåôä äééùø îîåùâ ñîëåú äùìèåï (àåèåøéèñ) ùðèì îùä îï äàì, åàó "ùàì" ìå îï äîöøéí æëåú àùø çìä âí òì ëéáåù ëðòï åùìèåï äòáøéí áëðòðéí: Gottfried Wilhelm Leibniz, Mars Christianissimus (“The Most Christian War-God”) (1683), in Gottfried Wilhelm Leibniz, The Political Writings of Leibniz, ed. and trans. Patrick Riley (Cambridge: Cambridge, 1972), p. 126.
12. çøó äðéâåãéí áéðéäí, áåñåàä åáøåèåñ äáéàå àéù-àéù áãøëå àú äùéîåù äôåìéèé áúð"ê ìôñâú ùëìåìå. ùðéäí øàå áéçñé äòí òí îìëå áøéú îèòí äàì (àê ðçì÷å áãáø äàôùøåú ìôø÷ä), åùðéäí îöàå áùîåàì à ç àú äìéáä ääéñèåøéú ùì äù÷ôúí äîãéðéú. ùðéäí ôòìå áúåê äôøãéâîä äîåðøëéñèéú äçåøâú îúçåí ãéåððå ëàï. äùååä Stephanus Junius Brutus, Vindiciae contra Tyrannos: Or, Concerning the Legitimate Power of a Prince Over the People, and of the People Over a Prince (1579), ed. and trans. George Garnett (Cambridge: Cambridge, 1994) (ìäìï äúðöçåú ðâã øåãðéí); òì äáøéú_äéùðä ëî÷åø ééçåãé, áúåê úáðéú äîùôè äèáòé, øàä ùí áä÷ãîä ùì â'åøâ' âøðè,_òî' xxxi-xxx. áåñåàä, ùôòì ëîàä ùðéí ìàçø îëï, ëåðä áéãé ääéñèåøéåðéú â'åãéú ù÷ìàø "÷ìååéðéñè ðåèä-ìéäãåú" (" "). ìîøåú ùñôøèä, àúåðä åøåîà îùîùåú ãåâîàåú ùååú òøê ëáéëåì ìéùøàì ä÷ãåîä áçéáåøå äéãåò, áåñåàä ÷áò ùìîåãì äéùøàìé àéï àç åøò áçùéáåúå. ëê áñôøå äôåìéèé áéåúø, ùäúôøñí ø÷ ìàçø îåúå: Jacques-Benigne Bossuet, Politics Drawn From the Very Words of Holy Scripture (1707), ed. and trans. Patrick Riley (Cambridge: Cambridge, 1990) (ìäìï ôåìéèé÷ä ùàåáä îëúáé ä÷åãù). åáòðééï ééçåãä ùì äãåâîä äòáøéú øàä øééìé, "ä÷ãîä", áúåê áåñåàä, ôåìéèé÷ä ùàåáä îëúáé ä÷åãù, òî' xx-xix (äöéèåè îãáøé ù÷ìàø áàåúä ää÷ãîä, òî' xi).
13. Christopher Hill, The English Bible and the Seventeenth-Century Revolution (Harmond Sworth: Penguin, 1993).
14. òì îçùáú ä"ôåìéèé÷" (politiques) áöøôú åáàøöåú äùôìä åòì äéçñ_ìéäåãéí áôøãéâîä ùì äñåáìðåú äáéï-ãúéú: îøéí éøãðé, äåâðåèéí åéäåãéí (éøåùìéí: îøëæ æìîï ùæø, úùð"ç); òì ùôéðåæä åìå÷: Jonathan Irvine Israel, Locke, Spinoza, and the Philosophical Debate Concerning Toleration in the Early Enlightenment (c. 1670-1750) (Amsterdam: Koninklijke Nederlands Akademie van Wetenschappen, 1999) (ìäìï ìå÷, ùôéðåæä åñåáìðåú).
15. àó ëé ìééáðéõ øàä áå ëùøåï îáåæáæ îùäå. äùååä Gottfried Wilhelm Leibniz, “Opinions on the Principles of Pufendorf" (1706), , Political Writings, p. 66 .
16. John Selden, De jure naturali & Gentium juxta Disciplinam Ebraeorum (“The Law of Nature and Nations According to the Hebrews”) (London, 1640) (ìäìï îùôè äèáò). áñôø æä äåà îòîéã àú äîùôè äèáòé òì ãéðé äøôåáìé÷ä äéùøàìéú ä÷ãåîä.
17. ñìãï ãï áôøåèøåè áîöååú áðé ðåç åáðâæøåúéäï áîñëú ñðäãøéï áúìîåã. ñìãï, îùôè äèáò.
18. John Selden, A History of Tithes (London, 1618).
19. John Selden, Uxor Hebraica (“The Jewish Law of Marriage and Divorce”) (London, 1646).
20. ìñðäãøéï ëâåó îçå÷÷, ôøùï åùåôè - ëú÷ãéí ìîòøëåú îùôè ìà-÷ìøé÷ìéåú áúøáåéåú àçøåú ìòúéã ìáåà - ä÷ãéù ñìãï àú ñôøå øçá ääé÷ó De Synedriis & Praefecturis Juridicis Veterum Ebraeorum (“On the Sanhedrin and the Judiciary Posts of the Ancient Hebrews”) (1750-1753).
21. òì îøëæéåúå ùì ñìãï áîñåøú äîùôè äèáòé, åòì èòðúå ùùáò îöååú áðé ðåç äï äúâìåú äéñèåøéú ùì äîùôè äèáòé, åàéìå òùøú äãéáøåú - ãéï àæøçé òáøé ìëì ãáø, øàä Richard Tuck, Natural Rights Theories: Their Origin and Development (Cambridge: Cambridge, 1979), ch. 4 (ìäìï úéàåøéåú òì æëåéåú èáòéåú).
22. Thomas Hobbes, Leviathan (London: J.M. Dent and Sons, 1651), book iii,_ch. 35.
23. îðçí ìåøáøáåéí, "ùåáå ùì ìååééúï: òì äúéàåìåâéä äôåìéèéú ùì äåáñ", úøáåú ãîå÷øèéú, áäëðä ìãôåñ.
24. Abraham Berkowitz, “John Selden and the Biblical Origins of the Modern International Political System,” Jewish Political Studies Review 6:1-2 (Spring 1994),_pp. 27-47. ìúæä æå éù úéîåëéï áçéáåøå ùì èà÷, äîòéø ùñìãï úøí ìîñåøú äîùôè äèáòé ãâù çãù òì äàåôé äçåæé ùì éöéøú äâáåìåú äèøéèåøéàìééí áôøè, åòì çùéáåú äçåæä áîùôè äèáòé áëìì. çùéáä çåæéú îåøëáú áëì äðåâò ìâáåìåú åì÷ðééï - àåúä îöà ñìãï ëáø áéîé äàáåú åáååãàé áéîé ääúðçìåú - äôëä úçú éãéå ìéñåã ùì äîùôè äèáòé òöîå: èà÷, úéàåøéåú òì æëåéåú èáòéåú, òî' 88-87. àìà ùàåúä äîùâä î÷øàéú îùåëììú ùì èøéèåøéä å÷ðééï, äîøçé÷ä àãí î÷ðééï æåìúå, ëåììú âí îâáìåú òì äúòùøåú äôøè òì çùáåï æåìúå, åî÷áòú àú äçáåú äçáøúéú ùäðçéì äî÷øà ìîùôèðé äèáò òã ìå÷.
25. àú äéæîä äçì òåã áîöååú â'ééîñ äøàùåï, àê äñôø éöà ìàåø ø÷ áéîé éåøùå. îáçéðú òîãúå äôåìéèéú äéä ñìãï îåðøëéñè îúåï. ëçáø á"ôøìîðè äàøåê" äåà úáò îï äîìê ö'øìñ äøàùåï ìëáã àú æëåéåú çáøé äôøìîðè áùí äîñåøú äôåìéèéú äàðâìéú, ìà îùé÷åìéí îäôëðééí. òì ëê, òì ùúáò "æëåéåú ùì àðâìéí" åìà æëåéåú ëìì-àðåùéåú îåôùèåú, ùéáç àåúå àãîðã áø÷, ùøàä áñìãï àçã îï "äîìåîãéí äîòîé÷éí" ùì æîðå, áñôøå îçùáåú òì äîäôëä áöøôú (1790), úøâí àäøï àîéø (éøåùìéí: ùìí, úùð"è), òî' 49.
26. John Selden, Of the Dominion and Ownership of the Sea (Mare Clausum, 1635), English trans. Marchamont Nedham (1652).
27. âí áåãéï äéä äáøàéñè ôåìéèé. ìà ðéúï ìäøçéá òìéå ëàï àú äãéáåø, åàñúô÷ áùúé äòøåú. øàùéú, áåãéï, áðéâåã ìñìãï, äùúîù áãåâîä äòáøéú ä÷ãåîä (áî÷áéì ìéååðéú) ãåå÷à ëãé ìäîçéù àú ùìá äîòáø áéï äîùôçä ìîãéðä äøéáåðéú, ùìá "äçáøä äàæøçéú" àå ôãøöééú ääúàâãåéåú äùáèéåú; òí éùøàì éöø ÷äéìééä áòìú çå÷éí åðèåìú îìê, òã ùëåøç ääîìëä ô÷ã àó àåúå. ùðéú, áåãéï îùúîù áôøùú äøéâúå ùì äîöøé áéãé îùä ëãé ìäîçéù àú èéòåðå ù"ðñéê æø" æëàé ìöàú ìòæøú ðúéðéå ùì øåãï ëàùø "ùòø äöã÷ ñâåø áôðéäí" (ùäøé áòöîí àéðí æëàéí ìäú÷åîí, àìéáà ãáåãéï, ðâã îãëàí), åàó ìäøåâ àú äøåãï. îòùäå ùì îùä "àéï ëîåäå îëåáã åøàåé ìúäéìä". Jean Bodin, The Six Books of the Commonweal, facsimile reprint of the English translation of 1606, ed. Kenneth Douglas McRae (Cambridge: Harvard, 1962), esp. book iii, ch. 7; and book ii, ch. 5 (ìäìï ùéùä ñôøéí). ìãéãå ùì áåãéï ùìîä äéä øéáåï îåçìè, ùëåäðéå äâãåìéí åîòøê éåòöéå äéå îâéñèøàèéí äçééáéí ìå öéåú îåçìè, "åëê äéä áëì äîîìëåú", ëìåîø àéï ééçåã úéàå÷øèé éùøàìé (áåãéï, ùéùä ñôøéí, ñôø 3, ôø÷ 6).
28. òì úøåîúå ùì äåáñ ìùéç äæëåéåú äàåðéáøñìéñèé áãåøåú ùàçøéå øàä èà÷, úéàåøéåú òì æëåéåú èáòéåú. åáàùø ìáåãéï, îòðééï ìöééï ùôééø áÌÅééì äùúîù áãåâîú îùä øáðå ùì áåãï ëãé ìáññ àú èòðúå ùáåãéï ìà äéä àáñåìåèéñè àôì, ëé àí äåâä ôåìéèé òöîàé îæäéø àùø ðéñä ìîðåò ãéëåé åøãéôä ãúéú áòéãï îìçîåú äãú, áòé÷ø øãéôä àôéôéåøéú, áòæøú úåøú äøéáåðåú ùìå: Pierre Bayle, " " (), , Political Writings, ed. Sally L. Jenkinson (Cambridge: Cambridge, 2000), pp. 26-27.
29. áîãáø èå:èæ.
30. âøåèéåñ äöéò ìøàåú á"øôåáìé÷ä ùì äòáøéí" ãâí îòùé ìúé÷åðä ùì äøôåáìé÷ä ääåìðãéú äöòéøä. àåìí çéáåøå ùì âøåèéåñ áðåùà æä, øôåáìé÷ä àîðãàèä, ìà øàä àåø àìà ëîàä ùðéí ìàçø îåúå.
31. àðé îùúîùú ëàï áîäãåøä äãå-ìùåðéú äçãùä áòøéëú ìàä ÷îôåñ áåøàìÅåé, äîáéàä ëðâã äî÷åø äìèéðé àú äúøâåí äàðâìé (ùì ÷ìîðè áàø÷ñãééì) îùðú 1653. Petrus Cunaeus, The Commonwealth of the Hebrews (1617/1653), intr. Lea Campos Boralevi (Florence: Centro Editoriale Toscano, 1996) (ìäìï äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí).
32. ÷åðàéåñ, äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí, òî' 5/4.
33. Michael Walzer, Revolution of the Saints (Cambridge: Harvard, 1965).
34. òì äñðäãøéï ëñðàè: ÷åðàéåñ, äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí, òî' 59/58 åëï 143/142 åáî÷åîåú ðåñôéí. äîåèéáéí ùì ñìãï çåæøéí åðùðéí áä÷ãîä ìñôøå ùì ÷åðàéåñ: ùáò îöååú áðé ðåç, îùä ëîçå÷÷ äééùø îôé äàì (åáëúá, ìøàùåðä áäéñèåøéä), î÷åøå äàìåäé ùì ùìèåï äçå÷ äéùøàìé ä÷ãåí, îøëæéåú äç÷é÷ä áçééä åá÷éåîä ùì ëì øôåáìé÷ä. ÷åðàéåñ, äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí, òî' 45/44-31/30.
35. ÷åðàéåñ, äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí, òî' 61/60. ÷åðàéåñ îöèè áàøéëåú, áä÷ùø æä, îñôø åé÷øà ôø÷ ëä åîãâéù àú îðâðåï äçéåÌú åääúçãùåú ùì çìå÷ú ä÷ø÷òåú åùì äöã÷ äàâøøé áàîöòåú äéåáì åäùîéèä, ëîå âí àú îðéòú äòåðé åäàåøáðéæöéä äîæé÷ä áàîöòåú ãéðé äâø åäàìîðä, äáéëåøéí åäîòùø - ëì æàú áäùååàä ìîøëåæ ä÷ø÷òåú, ääúðååðåú åäùçúú äîéãåú áøåîà äòúé÷ä. ÷åðàéåñ, äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí, ôø÷ 3.
36. ÷åðàéåñ, äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí, òî' 11/10-7/6, àê äùååä ìãéåðå ùì äîçáø áîøëæéåú éøåùìéí òì ôé äúìîåã åáæéäåé ðôéìúä òí ðôéìú äøôåáìé÷ä äéäåãéú (äîéðåç ùì ÷åðàéåñ ìöéåï éîé áéú ùðé) áôø÷ 7.
37. ùåôèéí ä:éã-éç.
38. øàä áòé÷ø èà÷, úéàåøéåú òì æëåéåú èáòéåú, òî' 74-72. øòéåï ä÷åð÷åøãéä, ùâøåèéåñ ééçñåÊ ìçáøä äàðåùéú äèøåí-îãéðéú ëåìä, ááçéðú ãôåñ éñåã áîöá-èáò äîåùúú òì "æëåéåú èáòéåú", äåòú÷ áéãé ÷åðàéåñ ìúéàåø äøá-÷éåí äôãøèéáé ùì éùøàì ä÷ãåîä áéîé âãåìúä. éù ìäòéø ùñìãï îúééçñ ìòðó ùåðä áîñåøú äîùôè äèáòé, ùòì ôéå äîöá ä÷ãí-îãéðé éù áå çéøåú îåùìîú åòì ëï àéï áå æëåéåú èáòéåú; åàéìå äåáñ ùìì îï äîöá äèáòé àú ä÷åð÷åøãéä äâøåèéàðéú. äùååä èà÷, úéàåøéåú òì æëåéåú èáòéåú, ôø÷éí 6-4. åøàä âí ÷åðàéåñ, äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí, òî' 13/12-9/8.
39. David S. Katz, Philo-Semitism and the Readmission of the Jews to England_.1603-1655 (Oxford: Clarendon, 1982)
40. òì äøéðâèåï, äçùåá ùáøôåáìé÷ðéí ääáøàéñèéí, øàä áòé÷ø J.G.A. Pocock, “Historical Introduction,” in J.G.A. Pocock, ed., The Political Works of James Harrington (New York: Cambridge, 1977); Blaire Worden, “James Harrington and the Commonwealth of Oceana, 1656,” in David Wootton, ed., Republicanism, Liberty, and Commercial Society .1649-1776 (Stanford: Stanford, 1994), pp. 82-110
±¥Æ¬ Ï„ÈÂÔ ?÷È? áø?ÂáÏÈ÷‰ ùÏ ‰?áøÈÌ úÂÍ ?ÂÏ?ÂÒ ‚ÏÂÈ ?Ì ‰÷øȇ‰ ‰?ÏÂ?ðÈú áúð¢Í? James Harrington, The Commonwealth of Oceana (1656), ed. J.G.A. Pocock (Cambridge: Cambridge, 1992); Algernon Sidney, Discourses Concerning Government (1698), ed. Thomas G. West (Indianapolis: Liberty Classics, 1990) (ìäìï áäúàîä àå÷éàðä; ãéåðéí). ñéãðé ëúá ôåìîåñ ðâã äàåèåôéä ôèøéàøëä ùì øåáøè ôéìîø, çéáåø îøëæé ùì æøí äîåðøëéæí ääáøàéñèé áîàä äùáò-òùøä àùø âí â'åï ìå÷ ä÷ãéù îàîõ âãåì ìäôøëú èéòåðéå.
42. éåñôåñ ôìáéåñ, ðâã àôéåï, ëøê á, îùôè 165, äåà äî÷åø ìäâãøú îùèøäÌ ùì "äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí" ë"úéàå÷øèéä" - ëìåîø, ùðé îåðçé äîôúç äììå áàéí îîðå.
43. äëììú äëåäðéí áéï ùàø äîâéñèøàèéí - åáî÷øä æä îâéñèøàèéí äëôåôéí ìîìê - îåôéòä ëáø àöì áåãéï, ùéùä ñôøéí, ñôø 3, ôø÷ 6, òî' 360.
44. ñéãðé, ãéåðéí, ôø÷ 2, çì÷ 9, áòé÷ø òî' 62 áäòøú äùåìééí. îùä, ìôé ñéãðé, ééñã "îîùì îòåøá" áòì ñîëåéåú îåâáìåú (òî' 289-288) åáëìì æä äñðäãøéï (òî' 127).
45. ìöã åé÷øà ëä äí îöèèéí áä÷ùø æä âí àú éäåùò éâ-éè.
46. áòðééï éúøåï éùøàì òì éååï åøåîà äåãåú ìî÷åøä äàìåäé ùì äîãéðä åìîñåøú "äôøåãðöéä äòúé÷ä" ùìä øàä äøéðâèåï, àå÷éàðä, òî' 25, 40-39.
47. çåæøéí åðùðéí áä÷ùø æä ãáøé îùä áãáøéí ã:ä, ãáøé âãòåï áùåôèéí ç:ëâ, ùîåàì à ç ëåìå, àê áòé÷ø ôñå÷ æ, åëï äåùò éâ: é-éà. øàä, ìîùì, John Milton, Defense of the People of England (1658), in John Milton, Political Writings, ed. Martin Dzelzainis, trans. Claire Gruzelier (Cambridge: Cambridge, 1991), p. 102 and passim; Algernon Sidney, Court Maxims, ed. Hans W. Blom, et al. (New York: Cambridge, 1996), pp. 42-43 and passim. ñéãðé, ùñôøå ãéåðéí äúôøñí ìàçø äøñèåøöéä, äãâéù ùîìëé éùøàì äåîìëå ø÷ áäñëîú äòí åáäøùàú äñðäãøéï, àùø ìäí àó ùîåøä æëåú ääúðâãåú ìîìê øåãðé. ñéãðé, ãéåðéí, òî' 289, 329-328 åäìàä (òðééï æä ðéãåï òì éñåã ÷ãîåðéåú äéäåãéí ìéåñó áï îúúéäå, ñôø 4, ôø÷ 8).
48. åìòðééï æä ãøù ñéãðé òì ùîåàì à ôø÷ ç: "ùîåàì ìà úéàø áàåæðé äòáøéí àú úôàøú äîìåëä äçåôùéú; àìà àú äøòåÊú ùäòí éöèøê ìñáåì, ëãé ùéåëì ìäèåú àåúí îìäúàååú ìîìê". ñéãðé, ãéåðéí, òî' 336.
49. äãâù äîùôèé ùì ñìãï ìà ðòìí àôåà, àáì ðåñó ìå îîã øôåáìé÷ðé îåáä÷. åäùååä ñéãðé: " " - ëåúøú úú-ôø÷ áãéåðéí, ôø÷ 3, çì÷ 2, òî' 344.
50. îòðééï ùâãåì ääéñèåøéåðéí ùì äøôåáìé÷ðéæí áæîððå, â'åï ôå÷å÷, àùø òùä àú äøéðâèåï éñåã îåñã ùì äîñåøú äøôåáìé÷ðéú äîåãøðéú åîúååê øàùåï áîòìä áéï î÷éàååìé ìàáåú äçå÷ä äàîøé÷ðéú, ìà òîã òì çøéâåúä ùì ääùøàä äî÷øàéú ùì äøéðâèåï, àùø îééçãú àåúå áúåê øöó äîåîðè äî÷éàååìéàðé ùì ôå÷å÷.
51. òì äàåôé ä"úéàåöðèøé" ùì úåøú äîãéðä ùì ìå÷ øàä áøàù åáøàùåðä John Dunn, The Political Thought of John Locke: An Historical Account of the Argument of the ‘Two Treatises of Government’ (Cambridge: Cambridge, 1969) (ìäìï äîçùáä äôåìéèéú). ìå÷ çåðê ëôåøéèðé, äâí ùááâøåúå îéúï àú äøòéåðåú äôåìéèééí ä÷éöåðééí ùì äôåøéèðéæí ùñôâ áðòåøéå. áòøåá éîéå ëúá ôøùðåéåú ìëúáé ä÷åãù, áòé÷ø ìàéâøåúéå ùì ôàåìåñ. äåà äùúòùò òí àééæ÷ ðéåèåï áøæé äëøåðåìåâéä äî÷øàéú, åîú áùðú 1704 ëùáòìú äáéú ùìå ÷åøàú áàåæðéå îúåê ñôø úäìéí. øàä Mark Goldie, “Introduction,” in John Locke, Political Essays (Cambridge: Cambridge, 1997), pp. xiv-xvi. ìäìï "ä÷ãîä".
52. ëê ðúôù ìå÷ áòéðé î÷ôøñåï áñôøå äéãåò C.B. MacPherson, The Political Theory of Possessive Individualism: Hobbes to Locke (Oxford: Clarendon, 1962), ùäùôéò øáåú òì æéäåé äìéáøìéæí ä÷ìñé òí ÷éãåù çéøåú äôòåìä äëìëìéú ùì äéçéã áúðàé ùå÷ áìúé îøåñðéí.
53. "ùäøé òì îé ùîëçéù àú ÷éåí äàì, àéðï î÷åáìåú ìà ääáèçåú, ìà äàîðåÊú åìà äáøéúåú, ùäí ä÷ùøéí äéåöøéí àú äçáøä äàðåùéú, åàéï ëì ÷ãåùä ðåãòú ìäï áòéðéå". â'åï ìå÷, àéâøåú òì äñåáìðåú (1689), úøâí éåøí áøåðåáñ÷é (éøåùìéí: îàâðñ, úù"ï), òî' 84-83. ìå÷ äåöéà îëìì äæëàéí ìñåáìðåú äï àú äàúéàéñèéí, ùàéï òìéäí îåøà àì ìùí ÷éåí äáèçåú, åäï àú ä÷úåìéí, àùø ãúí àåëôú òìéäí ðàîðåú ìîãéðä æøä.
54. ìëê ä÷ãéù ìå÷ àú äîñëú äøàùåðä òì äîîùì äîãéðé: John Locke, Two Treatises of Government (1690), ed. Peter Laslett (Cambridge: Cambridge, 1996). îñôøé äòîåãéí äîöåèèéí ìäìï îúééçñéí ìîäãåøä æå. ìäôøëú ääéôåúæä äùåùìúéú-ìéðéàøéú, úåê ùéîåù ðøçá áúð"ê, øàä "äîñëú äùðééä", áôø÷ xi, òî' 263-218 (ìäìï ùúé îñëúåú).
55. ùåôèéí éà:ëæ. ëæëåø, éôúç àó îòìä áôðé äòîåðéí ðéîå÷éí îùôèééí áãáø æëåúí ùì áðé éùøàì òì äàøõ.
56. ñéôåø éôúç çåæø åðùðä àöì ìå÷ (åìôðéå àöì âøåèéåñ åàöì æ'åøéå [Pierre Jurieu]). øàä ìå÷, ùúé îñëúåú, "äîñëú äøàùåðä", ôñ÷ä 163, òî' 260; "äîñëú äùðééä", ôñ÷ä 176, òî' 376, åôñ÷ä 109, òî' 340. àê áòé÷ø øàä "äîñëú äùðééä", ôñ÷ä 21,_òî' 282, åäòøú äòåøê áàåúå äòîåã.
57. ìå÷, "äîñëú äùðééä", ôñ÷ä 89, òî' 325.
58. ìå÷, "äîñëú äùðééä", ôñ÷ä 101, òî' 334.
59. åîâáåìåúéä ùì çéøåú æå, äîåùúúú ëåìä òì öéåú ìçå÷éí ùðéúðå áñéðé, çøâå ìãáøéå äï äôøåùéí ùâáä ìáí åðéñå "ìùáú òì ëñ îùä" (îúé 2:23), åäï éùå äðåöøé, îééñã "äçéøåú äðåöøéú" ùîòöí îäåúä "ìà òåã ðëðòú ìöååéí îùôèééí". John Locke, “First Tract on Government” (1660), in Locke, Political Essays, pp. 26-27. éù ìäáçéï áéï îñä îå÷ãîú æå åáéï ùúé ä"îñëúåú" äîôåøñîåú î-1690.
60. âåìãé, "ä÷ãîä", òî' 51. àéìå äéå ëúáé ä÷åãù îñã çå÷úé îåùìí ìëì òðééðé àðåù, ëì ç÷é÷ä àæøçéú çãùä äééúä áâãø çéìåì ä÷åãù. øàä John Locke, “Second Tract on Government” (ca. 1662), in Locke, Political Essays, p. 72.
61. "åäéä ä' òîå áëì àùø éöà éùëéì åéîøã áîìê àùåø åìà òáãå", îìëéí á éç:æ. ìå÷ îòìä òì ðñ àú äùéîåù äî÷øàé áîéìä "åéîøã" - äàéùåø äàìåäé ìîøã îîù! ìå÷, "äîñëú äùðééä", ôñ÷ä 196, òî' 396.
62. àéï ááøàùéú à:ëç, åâí ìà áî÷åîåú àçøéí, ëì æëø ì"îìëåúå ùì àãí àå ìãåîéðéåï äôøèé ùìå, ääéôê äåà äðëåï", ÷åáò ìå÷ á"îñëú äøàùåðä", åîîùéê: "ìñéëåí, äè÷ñè äæä (áøàùéú à:ëç) øçå÷ îìäåëéç ùàãí äåà äáòìéí äéçéã. àãøáä, îï äîúðä äæå ùì äàì åâí îî÷åîåú àçøéí áëúáé ä÷åãù îùúîò ùëì äãáøéí ùééëéí áî÷åøí ìëì áðé äàãí; øéáåðåúå ùì àãí, äîéåñãú òì äãåîéðéåï äôøèé ùìå, çééáú ìäéôñ÷, ùëï àéï ëì áñéñ ùéúîåê áä". ìå÷, "äîñëú äøàùåðä", çì÷ 40, òî' 169. ääãâùåú áî÷åø. äùååä Peter Laslett, “Introduction,” in Locke, Two Treatises of Government, p. 101.
63. òì úôéùú ä÷ðééï ùì ìå÷: èà÷, úéàåøéåú òì æëåéåú èáòéåú; ãàï, äîçùáä äôåìéèéú; James Tully, A Discourse on Property: John Locke and His Adversaries (Cambridge: Cambridge, 1980).
64. áòðééï æä éù îçìå÷ú áéï èàìé, äñáåø ùìå÷ öéãã á"÷åîåðä çéåáéú", åáéï èà÷ åãàï (åëï àéâðàèééó åäåðè, ìäìï) äîééçñéí ììå÷ îåãì ùì "÷åîåðä ùìéìéú".
65. ìðâã òéðéå ùì ìå÷ òîãå âí äàçåæåú ùäåçøîå îáòìéäï áéãé ö'øìñ äùðé åâ'ééîñ äùðé áòååï àîåðä ðåöøéú ñåèä. ìå÷ áé÷ù ìäâï òì øëåùí ùì äâ'ðèìîðéí ðøãôé äãú, òì øëåùí ùì ôåøéèðéí àåôåæéöéåðøéí ëîå áðé-îùôçúå åôèøåðéå, åáò÷éôéï âí òì ëì ðøãôé äãú áàùø äí. áîåáï æä äééúä úôéùúå ùì ìå÷ øôåáìé÷ðéú áîäåúä: øëåù äåà äáñéñ ìäùúúôåú àæøçéú, åäùúúôåú àæøçéú äéà äéñåã ìçéøåú. ìîøåú ùôúøåðå ùì ìå÷ äéä îåðøëéä îåâáìú, ðéëøéí áúåøúå éñåãåú øôåáìé÷ðééí çùåáéí. àðâìéä äééúä áòéðéå îãéðä áòìú ñîîðéí ùì øôåáìé÷ä ôãøèéáéú, òí ùìèåï î÷åîé îáåæø åçæ÷ åäùúúôåú àæøçéú òøä. áñâåìåú ôåìéèéåú àìä îöà ìå÷ îéæåâ ùì ðöøåú èåáä åùì øôåáìé÷ðéæí øåîé. äî÷åøåú äøàùåðééí ì÷øéàä áòðééðé îåñø, òì ôé çéáåøå " ", äéå De Officiis ùì ÷é÷øå åäáøéú äçãùä. øàä âåìãé, "ä÷ãîä", òî' xxxi.
66. úäìéí ÷èå:èæ. äãáøéí ðéãåðéí áôø÷ "òì ä÷ðééï" á"îñëú äùðééä", ùí îñáéø ìå÷ ëéöã ðåöø ä÷ðééï äôøèé åîä äï îâáìåú äæëåú ì÷ðééï. ìå÷, "äîñëú äùðééä",_ôñ÷ä 25, òî' 286.
67. ää÷ùø ùáå ðàîøå äãáøéí äåà äñåâéä, àí ééúëï ùãáø äàì áòðééðé ÷ðééï éäà ðåâã àú çå÷é äèáò. äàí éöéàú áðé éùøàì îîöøéí áöå ä', úåê ùäí ðåèìéí òéîí øëåù îöøé, ëîåä ëäôøú æëåú ä÷ðééï ùì äîöøéí òì ôé äîùôè äèáòé? ìå÷ îôðä ëàï àú ÷åøàéå ìñôø ùîåú éá:ìä. úùåáúå áøåøä: ìà åìà. äàì éëåì ìäòáéø ÷ðééï îéã ìéã áìà ùúåôø äæëåú äèáòéú ùì äáòìéí ä÷åãîéí, îôðé ùëì ÷ðééï ðúåï áéãéðå "áäùàìä" îï äàìåäéí. øàä John Locke, “Essays on the Law of Nature VII” (ca. 1663-1664), in Locke, Political Essays, p. 126.
68. ìå÷, "äîñëú äùðééä", ôñ÷ä 36, òî' 293-292, åëï äòøú äòåøê ìôñ÷ä æå áòî' 292. ä÷áéòä äîôåøñîú ùì ìå÷, "áøàùéú ëì äòåìí äéä àîøé÷ä" (ìå÷, "äîñëú äùðééä", ôñ÷ä 49, òî' 301), îöèøôú ìîåãì úð"ëé: áñôø áøàùéú îúåòã äîòáø îòéãï ä÷ðééï ä÷åîåðìé ìùìá ùáå äçæé÷å áðé äàãí (÷éï åàáøäí, ìîùì) øëåù ôøèé îåòè åîöåîöí. äîåãì äúð"ëé îåôéò àöì ìå÷ ìôø÷éí ìáãå åìôø÷éí áñîéëåú ìîåãì ùì àîøé÷ä äèøåí-îãéðéú. äùååä ìå÷, "äîñëú äøàùåðä", ôñ÷ä 130, òî' 237, åäòøú äòåøê áàåúå äòîåã; ìå÷, "äîñëú äøàùåðä", ôñ÷ä 136, òî' 240; ìå÷, "äîñëú äùðééä",_ôñ÷ä 38, òî' 295.
69. éù ã÷åéåú øáåú ùì äîùôè äèáòé àùø ìà ðåëì ìäøçéá áäï ëàï, ìîùì ùàìú "äæëåú äîåùìîú" ìòåîú "äæëåú äáìúé îåùìîú" ùäåâé äîùôè äèáòé îâøåèéåñ åòã ìå÷ ãðå áä áàøéëåú, àå ùàìú ääñëîä ìçìå÷ä äøàùåðéú ùì äøëåù ä÷ø÷òé, àùø ðéãåðä áéï ôéìîø ììå÷. ììå÷ äéä çùåá ìäãâéù, áòæøú äúð"ê, ùáîöá äèáòé ùøø ùôò øá, åòì ëï ìà äéä öåøê áäñëîä ùì ëì áðé äàãí ëàùø ôøèéí äçìå ìéèåì ìòöîí ÷ø÷ò ë÷ðééï ôøèé.
70. ìå÷, "äîñëú äøàùåðä", ôñ÷ä 42, òî' 170. äòåøê ñáåø ùìå÷ çùá ëàï òì ìå÷ñ éà:îà, åàéìå îñåøú "äëìëìä äîåñøéú" ùäúååéúé ìòéì îöáéòä áñáéøåú ìà ôçåúä, ìãòúé, òì äãéðéí äçáøúééí ùì äçåîù.
71. äöã÷, ëúá ìééáðéõ, äåà "äöã÷ä ùì äçëîéí". åàó æàú: "âí îùä, âí éùå, âí äùìéçéí åâí äðåöøéí ä÷ãåîéí ìà ðéäìå àú äöã÷ àìà áäúàí ìöã÷ä (÷àøéèàñ)". øàä Gottfried Wilhelm Leibniz, Elementa Juris Naturalis, Acad. Ed. VI, p. 481, îöåèè àöì øééìé, "ä÷ãîä", òî' 3. åäùååä ìå÷ òöîå áîàîøå "äîñëú äøàùåðä", çì÷ 42,_òî' 170.
72. ìà áî÷øä æéää ÷øì îø÷ñ àìîðè æä áúð"ê, àáì ùéèúå äãéàì÷èéú îðòä îîðå ìäöéò øìååðèéæöéä áðåñç "éùøàì ùðééä", àå ìäëøéæ òì îåãì äéñèåøé ëìùäå ëú÷ó åáø-çé÷åé. ëê ùäéåøùú äàîéúéú ùì "äëìëìä äîåñøéú" äøôåáìé÷ðéú-ðåöøéú äéà äñåöéàì-ãîå÷øèéä, äâí ùâåó îçùáä æä öîç áîðåú÷ îäùøàåú äéñèåøéåú-úéàåìåâéåú.
73. Michael Heyd, ' ': (Leiden: Brill, 1995).
74. àãí ñîéú äöéò ôúøåï çãù ìáòéä ùäòñé÷ä àú îùôèðé äèáò îàæ úåîñ à÷ååéðñ: ëéöã ìééùá æëåú îåçìèú ì÷ðééï òí äöéååé äîåñøé (ùñîéú ìà ëôø áå) ìäàëéì øòáéí. áëìëìä îåãøðéú, ÷áò ñîéú, ééååöø àéæåï áéï äåï, òáåãä åöåøëé ÷éåí àùø éñô÷ àú úáéòåú äöã÷ äèáòé ììà äèìú ñééâ ëìùäå òì ä÷ðééï äôøèé, àå çáåú îåñøéú ëìùäé òì áòìé äîîåï (äòùåééí, òí æàú, ìçåù çîìä ååìåðèøéú). øàä Istvan Hont and Michael Ignatieff, “Needs and Justice in the Wealth of Nations: An Introductory Essay,” in Istvan Hont and Michael Ignatieff, eds., Wealth and Virtue: The Shaping of Political Economy in the Scottish Enlightenment (Cambridge: Cambridge, 1983), pp. 1-44 (ìäìï "öøëéí åöã÷").
75. äåðè åàéâðèééó, "öøëéí åöã÷", òî' 43-42. åøàä áàåúå ä÷åáõ: John Dunn, “From Applied Theology to Social Analysis: The Break Between John Locke and the Scottish Enlightenment,” pp. 119-135 (ìäìï "îúéàåìåâéä ùéîåùéú").
76. äñ÷åèéí äúååëçå áéðí ìáéï òöîí òì äîäìê äæä. äñîï äøôåáìé÷ðé ùì äðàåøåú äñ÷åèéú, àãí ôøâåñåï, ëúá òì ùìåùä î÷øéí îéåçãéí ùáäí "îîùìä ãîå÷øèéú" àôùøä çìå÷ä îçãù ùì ä÷ðééï ëãé ì÷ãí àú äçéøåú åäöã÷ äçáøúé: éùøàì ä÷ãåîä (áòéãï ääúðçìåú), ñôøèä åëøúéí. àê äåà øàä áùìåùú äî÷øéí äàìä çøéâéí äîòéãéí òì äëìì: "î÷öúí, àùø çùáå ùçìå÷ä ìà-ùååéåðéú ùì äòåùø àéðä öåã÷ú, ãøùå ä÷öàä îçãù ùì äøëåù, ëéñåã ìçéøåú [áîäãåøåú îàåçøåú: "ìöã÷ öéáåøé"]. äúëðéú äæàú îúàéîä ìîîùìä ãîå÷øèéú; ... äúðçìåéåú çãùåú, ëîå àìå ùì áðé éùøàì, åñãø çáøúé çãù, ëîå æä ùáñôøèä åáëøúéí, ñéô÷å ãåâîàåú ìáéöåòä áôåòì; àáì áîøáéú äîãéðåú äàçøåú àôéìå äøåç äãîå÷øèéú ìà éëìä àìà ìäàøéê àú äîàá÷ ìîòï çå÷éí àâøøééí". Adam Ferguson, An Essay on the History of Civil Society (1767), ed. Fania Oz-Salzberger (Cambridge: Cambridge, 1995), p. 151.
77. "àôéìå äéåí ÷ùä ìðå ìúôåù àú òåî÷ äùñò äæä áúåìãåú äìéáøìéæí"; ãàï, "îúéàåìåâéä ùéîåùéú", òî' 121. äãáøéí îúééçñéí àì ääñèä äñ÷åèéú ùì øòéåðåú ìå÷, ùòì ôéä äöã÷, ä÷ðééï, äæëåéåú åäçåáåú àéðí ðùòðéí òåã òì éøàú àìåäéí ëé àí òì "ãòä" àðåùéú-çáøúéú áìáã.
78. Knud Haakonssen, “Introduction,” in David Hume, Political Essays (Cambridge: Cambridge, 1994), p. xxiv.
79. "÷åøà òì ëï áùí øôåáìé÷ä ìëì îãéðä äîúðäìú òì ôé çå÷éí, åúäà öåøú äðäìúä îä ùúäà. ëé ø÷ áîãéðä ëæå ùåìè äòðééï äöéáåøé, å'äãáø äöéáåøé' (øÆñ ôåáìé÷ä) àéðå îéìä áòìîà". æ'àï æ'à÷ øåñå, òì äàîðä äçáøúéú, úøâí éåñó àåø (éøåùìéí: îàâðñ, úùð"à), ñôø 2, ôø÷ 6, òî' 57. âí ìëôéôåúå ùì äîìê ìçå÷ åìöã÷ éù î÷åø î÷øàé, áñéôåøé ùàåì åãåã, ëôé ùéãòå äéèá äîùôèðéí áðé ãåøå ùì ñìãï. î÷åø æä ðùîè îæéëøåðí ùì øåá äúéàåøèé÷ðéí ùì "ùìèåï äçå÷" äáøéèé-àîøé÷ðé å"îãéðú äçå÷" äâøîðéú.
80. òîðåàì ÷àðè, ìùìåí äðöçé (1795), úøâîå ùîåàì äåâå áøâîï åðúï øåèðùèøééê (éøåùìéí: îàâðñ, úùì"å), òî' 60.
81. âí ìáøåê ùôéðåæä äééúä éã áãçé÷úå ùì äøôåáìé÷ðéæí ääáøàéñèé ìèåáú äìéáøìéæí äîåãøðé. ùôéðåæä, ëîå ìå÷, äéä àîåï òì äî÷øà - àáì ôøùðåúå ñééòä ãåå÷à ìçñì àú îòîãå ùì äî÷øà ëè÷ñè ôåìéèé à÷èåàìé, åæàú ìà ø÷ áùì âéùúå äáé÷åøúéú, äáìùðéú-ñô÷ðéú ùì ùôéðåæä ëìôé äè÷ñè ä÷ãåí, àìà áòé÷ø îñéáåú ùì îäåú: ùôéðåæä îöà áî÷åøåú äéäåãééí éñåã ìàéðãéáéãåàìéæí ãîå÷øèé, åìà ì÷äéìúéåú øôåáìé÷ðéú. áëê ñééò ìäòîéã àú äéäåãéí áðé-æîðå áàåø ùáå øàúä àåúí äðàåøåú: ëîåùàé ñåáìðåú, åìà ëéåøùéäí ùì è÷ñèéí ôåìéèééí áðé-÷ééîà; ëôøèéí ðùàé æëåéåú àåðéáøñìéåú åìà ëöàöàéäí ùì äòáøéí äøôåáìé÷ðéí ä÷ãåîéí. øàä áòé÷ø Steven B. Smith, Spinoza, Liberalism, and the Question of Jewish Identity (New Haven: Yale, 1997); åëï éùøàì, ìå÷, ùôéðåæä åñåáìðåú. åäùååä: àáéòæø øáéö÷é, "ãú åîãéðä: ãâîéí îúçøéí áîçùáä äéäåãéú", çéøåú òì äìåçåú: ÷åìåú àçøéí ùì äîçùáä äãúéú (úì àáéá: òí òåáã, úùð"è), òî' 89-84.
82. äòáøéí ä÷ãåîéí, ÷áò îåðèñ÷ééä, áååãàé ìà äéå òí ùì ñåçøéí. îëê îùúîò ùàéï áúåìãåúéäí ì÷ç ìàéøåôéí äîåãøðééí (äî÷åø ùì îåðèñ÷ééä ì÷áéòä æå, ìöã îìëéí à è åãáøé äéîéí á ç, äåà éåñôåñ ôìáéåñ áñôøå ðâã àôéåï). ãøê îùì, äñçø äéîé áéí äàãåí áéîé ùìîä äîìê äéä ôøé æîðé ùì ëéáåù àéìåú åòöéåï âáø îéãé äàãåîéí, åäåà ãòê òí àáãðï. Charles de Secondat Montesquieu, The Spirit of the Laws, eds. and trans. Anne M. Cohler, et al. (Cambridge: Cambridge, 1995), book xxi, ch. 6, p. 359 (ìäìï øåç äçå÷éí). âí úøåîú äéäåãéí äàéøåôéí ìîåãøðéæöéä ùì ùå÷ äëñôéí àéðä äåôëú àåúí, áùåí îåáï, ìîåøé äåøàä ôåìéèééí. äéäåãéí áéîé äáéðééí ðãç÷å àì äîñçø äðëìåìé åäîñåàá, ÷øáðåú ùì ùøéøåú åàìéîåú åùì äãòä ä÷ãåîä äðåöøéú ðâã ðùéëú ðùê. îåðèñ÷ééä äéä áéï äøàùåðéí ùäáçéðå áëê ùîúåê ñéàåá îàåìõ æä éöøå äéäåãéí éù îàéï àú äëìéí äôéððñééí ùì äñçø äîåãøðé, áäîöéàí àú îëúáé äàùøàé, ëìåîø àú äùèøåú. áëê ùéîùå æøæéí øàùåðéí áîòìä ùì úäìéê äîåãøðéæöéä òì ôé îåðèñ÷ééä, ëìåîø "ôøéöú äãøê ùì äîñçø îúåê äáøáøéåú äàéøåôéú". îåðèñ÷ééä, øåç äçå÷éí,_ñôø xxi, ôø÷ 20, òî' 390-387. åäùååä ìðéúåç ëéùìåðä ùì øåñéä ëàåîú îñçø áä÷ùø ùì âéøåù äéäåãéí áéãé äöàøéðä éìéæáèä, îåðèñ÷ééä, øåç äçå÷éí, ñôø xxii, ôø÷ 14,_òî' 417-416. ðéúåç àåäã æä îåúéø àú äéäåãéí ááçéðú æøæé-îåãøðéæöéä ðèåìé ÷åì ôéìåñåôé.
83. îåðèñ÷ééä ùéáç àú ëéðåï òøé äî÷ìè ìøåöçéí áùåââ ëç÷é÷ä ðáåðä áä÷ùøä ääéñèåøé: îåðèñ÷ééä, øåç äçå÷éí, ñôø xxv, ôø÷ 3, òî' 482. àê áî÷åí àçø âéðä àú äòí äéäåãé òì "èéôùåúå äâãåìä", òì éñåã äñáøä ùäéäåãéí ñéøáå ìäúâåðï îôðé àåéáéäí áéåí äùáú. äìà áòðééï æä çééáéí çå÷é äèáò ìâáåø òì öéååéé äãú, èòï îåðèñ÷ééä; îåðèñ÷ééä, øåç äçå÷éí, ñôø xxvi, ôø÷ 7, òî' 501.
84. äðàåøåú äöøôúéú äöéâä ÷ùú îåøëáú ùì äúééçñåéåú ìéäåãéí áðé-æîðä, ìîï äòåéðåú äáåèä ùì ååìèéø, ùîàçåøéä òåã äñúúøä äúòðééðåú ëîòè àåáññéáéú, ãøê äàæëåøéí ääéñèåøéöéñèééí äôåùøéí ùì øåñå, åòã ìäëììä äàåðéáøñìéñèéú ùì äîäôëä äöøôúéú. àáøäí äøöáøâ, úðåòú ääùëìä åäéäåãéí áöøôú, úøâí àäøï àîéø (éøåùìéí: ëúø, úùì"à); Adam Sutcliffe, Judaism and Enlightenment (Cambridge: Cambridge, forthcoming). é÷öø äîöò îðéúåç îåøëáåúå ùì ååìèéø áéçñå ìéäåãéí. àáì àöééï ëàï ùéù àéøåðéä áäùååàä áéï ååìèéø åáéï äåáñ åäøéðâèåï: ùìåùúí äéå àðèé-÷ìøé÷ìéí îåáä÷éí áúôéùúí äôåìéèéú, àáì äåáñ åäøéðâèåï æéäå àú äîãéðä äéùøàìéú ä÷ãåîä òí ôåìéèéæöéä îáåøëú ùì ä÷ìøé÷ìéæí, áòåã ùååìèéø îöà áä ãåå÷à àú äúâìîåú ä÷ìøé÷ìéæí äòì-ôåìéèé.
85. äðàåøåú äñ÷åèéú äúòðééðä îòè îàåã áéäåãéí, áëúáéäí åáàåøçåúéäí. ãééååéã éåÌí öééï àâá àåøçà àú ðèééúí ä"ìàåîéú" ùì éäåãéí ìøîàåú áîàîøå äéãåò "òì îéðé àåôé ìàåîé". áäòøú ùåìééí äåñéó éåÌí úåáðä îòðééðú éåúø: ÷áåöåú îéòåè àùø ðôìå ÷øáï ìãòåú ÷ãåîåú, åìëï ëáø àéï ìäï ùí èåá ìäâï òìéå, "ðòùåú øùìðéåú áãáø äúðäâåúï ùìà áéðï ìáéï òöîï". David Hume, “Of National Characters,” in Hume, Political Essays, p. 84.
éåÌí îçñì áîçé äòøú ùåìééí àú ëì ã÷åéåúéäí ùì çå÷øé "äøôåáìé÷ä ùì äòáøéí", ùòîìå ìëìåì àú äëåäðéí áîñëú îåñãåúéä äîãéðééí, ëàùø äåà ÷åáò ùëåäðéí äí úîéã àåéáé äçéøåú, åàéìå äçéøåú - àåéáú ëåçí äîãéðé ùì äëåäðéí. îãéðú áéú çùîåðàé äéà áòéðéå ãåâîä àçú ìùéúåó ôòåìä ãëàðé áéï ðñéëéí áòìé éåîøåú øåãðéåú ìîîñã ä÷ìøé÷ìé. äî÷åø ùì éåÌí äåà, áàåøç àåôééðé, ãáøé äéîéí ìè÷éèåñ. David Hume, “Of the Parties of Great Britain,” in Hume, Political Essays, p. 41.
86. áëê ðñâø îòâì: âí ääåâéí äôåìéèééí ùì ääåîðéæí äîå÷ãí äöéáå àú îùä ìöã îçå÷÷éí àçøéí îï äòú äòúé÷ä. ä÷ìååéðéæí äåà ùäòìä àú îùä ìãøâú îúååê éçéã áîéðå áéï äàì åäîùôè äèáòé ìáéï äãéï äòáøé. øåñå äôåñè-÷ìååéðéñèé îçæéø àú îùä ìî÷åîå àöì î÷éàååìé, àùø îòîéã àåúå ìöã ëåøù, øåîåìåñ åúæàåñ. äùååä î÷éàååìé, äðñéê (1513), ôø÷ 6.
87. ÷àðè èøç åäøàä, ùçãååú äðéöçåï äöáàé ùì äéùøàìéí ä÷ãåîéí îðåâãú ìöã÷ äèáòé åäàìåäé, åáìùåðå "ìàéãéàä äîåñøéú ùì àáé áðé äàãí": ÷àðè, ìùìåí äðöçé, òî' 46, äòøú ùåìééí. øòéåï ä"áøéú" äàðèé-îìçîúéú ù÷àðè îöéò áàåúå ä÷ùø ëä÷ãîä æîðéú ìøôåáìé÷ú-äòåìí ùáçæåðå, àéðå ùåàá ãáø åçöé ãáø îï äáøéú äî÷øàéú áéï äòí ìàìåäéå. ëôé ùîîçéùéí øåñå å÷àðè, îñåøú äàîðä äçáøúéú àéáãä æä ëáø àú ääùøàä äúð"ëéú àùø ðéëøä áëúáéäí ùì äåáñ åìå÷.
áî÷åí àçø ÷áò ÷àðè ááãéçåú ãòú, òã ëîä ù÷àðè îñåâì ìáãéçåú ãòú, ùðáåàåú äçåøáï ùì ðáéàé éùøàì äéå ðáåàåú äîâùéîåú àú òöîï, îôðé ùäðáéàéí "ëîðäéâé äòí, äòîéñå òì çå÷úí ëä äøáä îèìåú äìëúéåú (åìëï âí àæøçéåú) òã ùîãéðúí ðòùúä áìúé îñåâìú ìäú÷ééí ëùìòöîä, åáòé÷ø áéçñéä òí îãéðåú ùëðåú. åëê, ðáåàåú äæòí ùì äëåäðéí ðôìå áãøê äèáò òì àåæðééí òøìåú, îôðé ùàåúí äëåäðéí òöîí ãá÷å áò÷ùðåú áàîåðúí áçå÷ä äáìúé àôùøéú ùäí òöîí ëåððå, àùø òì ëï éëåìéí äéå ìçæåú àú äúåöàåú áååãàåú ðèåìú èòåéåú". äòøáåá ùòøáá ÷àðè áéï ëåäï ìðáéà îîçéù àú äæìæåì ùðäâ ôéìåñåó æä áî÷åø äî÷øàé. àê äéà äðåúðú: ÷àðè ëìì ìà äúééçñ àì äúð"ê ëîåãì äéñèåøé àå çå÷úé. îèøúå äééúä áòé÷ø ìùéí ììòâ ðñéëéí åîéðéñèøéí áðé-æîðå, ùàó äí îçå÷÷éí ùìà òì ôé äúáåðä. úøâåí ùìé òì ôé äðåñç äàðâìé: Immanuel Kant, “The Contest of the Faculties” (Der Streit der Facultäten, 1798), in Hans Reiss, ed., Kant’s Political Writings, trans. H.B. Nisbet (Cambridge: Cambridge, 1997), p. 177.
88. îåðèñ÷ééä, øåç äçå÷éí, ñôø xi, ôø÷ 6, òî' 166.
89. David Hume, “Of Public Credit,” in Hume, Political Essays, p. 166.
90. äùååä ëàï âí àú ãéåðå ä÷öø åäéáù ùì àãí ñîéú òì äòðééï äôøåèñèðèé áìéîåãé äòáøéú, àùø îòîãä áàåðéáøñéèàåú ðåúø îùðé îùåí ù"àéï ìä ÷ùø ììéîåãéí ÷ìñééí, åîìáã ëúáé ä÷åãù àéï áùôä æå åìå ñôø àçã áòì òøê ëìùäå". Adam Smith, An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations, ed. Edwin Cannan (New York, 1937), pp. 722-723.
àáì éù ìùéí ìá ìäáãì ã÷ àê çùåá. áàðâìéä ãåå÷à äîùéëä ìôøåç ääùååàä äîèôåøéú äâãåìä áéï äàðâìéí ìòáøéí ä÷ãîåðéí, ùáéñåãä âàååä áàðâìéä, åáàéîôøéä äáøéèéú äîúäååä, ááçéðú "éùøàì äùðééä". äàðìåâéä äæàú ùøãä áùãä äúøáåú, äîåñé÷ä åäéöéøä äñôøåúéú. äéà äùôéòä òîå÷åú òì äæäåú äìàåîéú äçãùä ùáðå ìòöîí äàðâìéí - åéúøä îæàú, äáøéèéí - áîäìê äîàä äùîåðä-òùøä. ìòðééï æä øàä Linda Colley, Britons: Forging the Nation 1707-1837 (New Haven: Yale, 1992).
äî÷åøåú äéäåãééí ðåúøå ëîù÷ò îòî÷éí áúøáåú äáøéèéú áéï éäåãä äîëáé åéùøàì áîöøéí ùì ôøéãøéê äðãì ìáéï éøåùìéí ùì åéìéàí áìéé÷, àééáðäå ùì ååìèø ñ÷åè åãðéàì ãéøåðãä ùì â'åøâ' àìéåè. àáì äí ìà ùáå ìäåôéò áîøçá äîãéðé. éùøàì ä÷ãåîä ñéô÷ä ëòú ãéîåéé âáåøä, úáðéú ùì àåîä ùæëúä ìáøëú ùîéí, åäéà äåúéøä àéæä çåúí àøåèé áéäåãéí äîúäìëéí áøåîðéí ùì äîàä äúùò-òùøä. àáì äéà ìà äééúä òåã ãâí çå÷úé åîùôèé. ääáøàéæí äôåìéèé ãòê ááøéèðéä ëîàä åçîéùéí ùðä ìôðé ãòéëúå ùì ääáøàéæí äúøáåúé-ìàåîé.
91. Gotthold Ephraim Lessing, Nathan der Weise (1779). âí îåðèñ÷ééä ëúá îåðåìåâ ùì éäåãé äðéöá îåì äàéð÷ååéæéèåøéí ùì ñôøã åôåøèåâì, úøâéì îåáä÷ á"äùîòú ÷åìå ùì äàçø" ðåñç äðàåøåú äöøôúéú. áãåîä ìùéé÷ñôéø áñåçø îååðöéä, îåðèñ÷ééä àîáéååìðèé áéçñå ìéäåãé ùìå. àê äîåðåìåâ îñúééí áàæäøä äîäãäãú, ëé "àí éòæ îéùäå áòúéã ì÷áåò, ùáæîððå àðå äéå äàéøåôéí áðé-úøáåú, éáéàå ëðâãå àúëí [äàéð÷ååéæéèåøéí] ëäåëçä ìëê ùäí äéå áøáøéí". îåðèñ÷ééä, øåç äçå÷éí, ñôø xxv, ôø÷ 14, òî' 492.
92. òí æàú, àéï ìäîòéè áòøëä ùì úåøú äîãéðä ùì îðãìñåï áä÷ùøé äðàåøåú äâøîðéú, åäùååä David Sorkin, Moses Mendelssohn and the Religious Enlightenment (Berkeley: University of California, 1996). ëäåâä ôåìéèé, àéï îðãìñåï îùúééê àì äîñåøú äøôåáìé÷ðéú àìà - áãåîä ìäåâéí âøîðéí øáéí àçøéí - àì äîñåøú äìâìéñèéú ùùåøùéä áîùôè äèáòé, úôéùä àèàèéñèéú ùàéðä î÷ùøú áéï äìâéèéîéåú ùì äîãéðä åèéá îùèøä ìáéï ùéòåø äùúúôåúí äôòéìä ùì àæøçéä.
93. åäùååä äòøúå ä÷öøä åäçåúëú ùì ÷àðè òì ëðéñúí ùì äéäåãéí åëúåáéäí àì ùãä ääéñèåøéä äîåëøú, æå ùì "äöéáåø äîùëéì", ø÷ òí úøâåí äùáòéí åäëðñú äúð"ê ìòåìí äìîãðåú ääìðéñèéú-úìîàéú. äîãã äéçéã ìëúéáä äéñèåøéú "àîéúéú" å"îåëøú" äåà æä äéååðé. Immanuel Kant, “Idea for a Universal History with a Cosmopolitan Purpose” (Idee zur einer allgemeinen Geschichte in weltb?rgerlicher Absicht, 1784), in Reiss, Kant’s Political Writings, p. 52 n..
94. áëì äðåâò ìéùòéäå áøìéï, òðééðå äøá áìàåîéåú äéäåãéú äçãùä åáàéùéí ëîùä äñ åçééí åééöîï ìà äåùúú òì î÷åøåú îï äëúåáéí äòáøééí åîï ääâåú äéäåãéú äòúé÷ä. äñéðúæä ùäöéò áøìéï áéï ìàåîéåú ðàåøä ììéáøìéæí îáåññú - áàåôï çì÷é - òì ðéñéåï éäåãé áòú äçãùä áìáã. åàéìå éò÷á èìîåï äãâéù àú î÷åøåúéäí äéäåãééí ùì äñåöéàìéæí åùì äìàåîðåú, åàó ùì äôøåèñèðèéí äîå÷ãîéí äîùéçééí - àáì ìà ùì äîçùáä äøôåáìé÷ðéú åäìéáøìéú äîå÷ãîú. äùååä éò÷á èìîåï, "ðáéàéí åàéãéàåìåâéä: äðåëçåú äéäåãéú áäéñèåøéä", çéãú ääååä åòøîú ääéñèåøéä: òéåðéí áäéñèåøéä äéäåãéú áôøñô÷èéáä àåðéáøñìéú, òøê ãåã àåçðä (éøåùìéí: îåñã áéàìé÷, úùñ"à), òî' 26-13 åáòé÷ø 18-17.
95. Yael Tamir, Liberal Nationalism (Princeton: Princeton, 1993); Michael Walzer, Menachem Lorberbaum, Noam J. Zohar, eds., The Jewish Political Tradition (New Haven: Yale, 2000); Amitai Etzioni, Rights and the Common Good: The Communitarian Perspective (New York: St. Martin’s, 1995).
96. ôå÷å÷, äîåîðè äî÷éàååìéàðé; ñ÷éðø, çéøåú áèøí äìéáøìéæí; ôèéè, øôåáìé÷ðéæí. åëê âí ñôøå äçùåá ùì îøèéï úåí, ùîñâøúå ääéñèåøéú äéà îôðä äîàä äùîåðä-òùøä, åäòãø äî÷åøåú äéäåãééí ðéëø áå áîéåçã: Martin Thom, Republics, Nations, and Tribes: The Ancient City and the Modern World (London: Verso, 1995).
97. ääùâåú äîôåøñîåú òì öã÷ú îùôèå ùì ä' áôé àáøäí ááøàùéú éç:ëâ-ëä ("äùôè ëì äàøõ ìà éòùä îùôè"), åëï áôé àáéîìê îìê âøø ááøàùéú ë:ã-ä.
